حق تعيين سرنوشت از منظر تكليف سياسي با نگاهي به قانون اساسي جمهوري اسالمي ايران

حق تعيين سرنوشت از جمله مهم ترين «حق»هاي بشري است كه در اسناد و مقاوله نامه هاي بين المللي و اسناد داخلي كشورهاي مختلف مورد توجه قرار گرفته و داراي ابعاد مختلفي نظير رأي دادن در انتخابات، تعيين نظام سياسي جديد، ايجاد يك حكومت خودگران و يا تلاش براي قانون اساسي جديد باشد. از اين رو حق تعيين سرنوشت به معناي پذيرش حق شهروندان در معناي جمعي جهت ايجاد يك نظم سياسي نوين است كه سويه سياسي قابل توجهي در پي دارد. بدين ترتيب حق تعيين سرنوشت، الزاماً سويه ايجابي نداشته و مي تواند با شناسايي تكاليف شهروندان و مشاركت در اموري نظير انتخابات يا نظارت و مداخله در قانونگذاري يا نظارت بر اجراي آن جلوه گر شود. بنابراين تكليف سياسي نيز وجه ديگري از حق تعيين سرنوشت است كه در پژوهش حاضر با نگاهي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به بحث گذاشته مي شود.  بدين معنا كه تكليف سياسي از چه راههايي و به چه شيوه اي مي تواند باعث محقق شدن حق تعيين سرنوشت شود؟ بر مبناي يافته هاي پژوهش، نظارت عمومي و امكان فضاي نقد و انتقاد، مشاركت مؤثر نظير رأي دادن و حضور در مجامع، انجمن ها و احزاب، اگرچه نوعي تكليف براي شهروندان تلقي مي شود، اما الزاماً در تقابل با «حق»مندي شهروندان قرار نداشته و مي توانند ضامن دستيابي به حق تعيين سرنوشت نيز باشند. همچنين قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ضمن پذيرش حاكميت ملت بر سرنوشت خويش از راه هاي مختلفي بسترها را براي كاربست حق تعيين سرنوشت به اشكال گوناگون از جمله رأي دادن، مشاركت در نهادهاي مدني و سياسي، به رسميت شناختن اقوام و گروه هاي مذهبي و حق داشتن نماينده توسط آنان فراهم نموده است. در مقاله حاضر از روش توصيفي و تحليلي و ابزار كتابخانه اي استفاده شده است.