بررسي نگرش شريعتي و آرنت به جامعه پيشا انقلابي

مقايسه دو انديشمند اسلامي و غربي يعني علي شريعتي و هانا آرنت به دليل تحليل وضعيت جوامع پيشا انقلابي مي تواند گوياي دلايل وقوع انقلاب ها و تلاش براي ايجاد يك جامعه جديد باشد. پرسش مقاله حاضر اين است كه ديدگاه شريعتي و آرنت نسبت به جامعه پيشا انقلابي چه تفاوت و شباهت هايي با يكديگر دارند؟ فرضيه مقاله اين است: از نظر شريعتي و آرنت عمل گرايي، هويت يابي و انسانيت محوري دغدغه جامعه پيشا انقلابي است؛ با اين تفاوت كه در انديشه آرنت جامعۀ مطلوب بنيان گذاشتن سياست دوستي و مبتني بر عمل است، اما در ديدگاه شريعتي به جامعه اي ايدئولوژيك و مبتني بر تغيير دائمي ختم مي شود. نقطه مشترك شريعتي و آرنت در اين است كه خواستار جامعه پويا و ايجاد يك نظام ارزشي جديد بر مبناي عمل و ارزش هاي انساني و از بين بردن بي عدالتي و استثمار و استبداد هستند. به همين دليل توده هاي مردمي پيشاانقلابي از نظر شريعتي و آرنت، تشنه هويت، معنا و ايجاد يك نظام هنجاري در نظر گرفته مي شوند كه به دنبال يافتن مسيري براي عبور از ظلم و ستم و ايجاد بستري براي پياده سازي اصول انساني هستند. اما از منظر تفاوت ها بايد گفت كه  رويكرد آرنت با الهام از انديشه ارسطو، وضع آينده را دائمي و تلاشي براي بنيان گذاشتن دوستي تلقي مي كند، از اين رو عمل را بر زحمت و معاش ترجيح مي دهد. اما در ديدگاه شريعتي، انسانيت موضوعي پايان ناپذير بوده و وظيفه ذاتي سياست اين است كه تحول را به عنوان امري كيفي و دائما در حال تغيير ايجاد نمايد. مقاله حاضر از روش مقايسه اي بهره برده است.