تكوين مفهوم «امام» در انقلاب اسلامي با تاكيد بر آراي شريعتي

انقلاب اسلامي ايران داراي ابعاد متعددي بوده كه  اگرچه تئوري ها و نظريات مختلفي درباب چرايي و چگونگي آن توسط محققين و پژوهشگران مختلف ارائه شده است ولي همچنان وجوهاتِ متعددي دارد كه بايد مورد بررسي و تحقيق قرار بگيرد. يكي از اين موضوعات مسئله رهبري انقلاب است كه با لقب امام ناميده شد، آن هم در حالي كه اين عنوان تا پيش از اين در ادبيات شيعي دلالتي كاملاً الهياتي داشت. اين مقاله، اين پرسش اصلي را مطمح نظر قرار داده كه مفهوم امام در انقلاب اسلامي چگونه شكل گرفت و چه مباني و اصولي داشت. براي اين منظور مقاله بر آراي علي شريعتي تكيه و تاكيد داشته است. فرضيه مقاله اين است كه با توجه به ماهيت انقلاب ايران كه نه بورژوايي بود و نه كارگري، بلكه اساساً جنبشي ديني بود، و از همين رو، با توجه به مباني ارزشي انقلاب اسلامي و آراي برخي از ايدئولوگهاي آن، موجبات همگرايي ميان مفهوم امام شيعي و رهبرِ انقلابي فراهم شد تا اين تحول در دلالتِ اين مفهوم رخ دهد و «امام» معناي راه‌بَري انقلاب را پيدا كند. يافته‌هاي تحقيق نشان داده كه با تكوين ايدئولوژي انقلابي و تاكيدي كه بر ارزش هاي اسلامي و اصول الهي داشت، اساساً بسترهاي اجتماعي و تاريخي همپوشاني بين امام شيعي و رهبر انقلاب فراهم شده بود، و با تأمل مجددي كه علي شريعتي در كتاب امت و امامت از نسبت جامعه و امام ارائه كرد، زمينه‌هاي فكري آن نيز فراهم شد تا در نهايت لقب امام دلالتي انقلابي پيدا كند. روش مقاله توصيفي-تحليلي و شيوه جمع آوري داده‌ها كتابخانه‌اي است.