تأثير روابط خارجي ايلخانان بر هويت‌بخشي مذهبي در ايران

حمله مغول به ايران پيامدهايي در عرصه سياست و اجتماع داشت و يكي از آنها تغيير هويت مذهبي جامعه اهل سنت بود. با تثيبت حكومت ايلخانان در ايران، آنها وارد چالشي با ديگر همسايگان سني‌مذهب خود شدند و يك گفتمان جديد در عرصه روابط خارجي با آنها پديد آوردند. پرسش اصلي اين است كه گفتمان جديد چه تأثيري بر هويت مذهبي جامعه اهل سنت در ايران بر جاي نهاد. شكست مغولان از مماليك مصر و از دست دادن سرزمين شام و سپس استقرار بازماندگان خلافت عباسي در قاهره، مصر را به مهم‌ترين رقيب منطقه‌اي ايلخانان مغول تبديل كرد. اين رقابت در بستر جغرافيايي سياسي جديدي شكل مي‌گرفت كه مغولان در ايجاد مرزبندي آن نقش برجسته‌اي داشتند. ايران نيز در مركز اين رقابت منطقه‌اي و تقريباً تنها در ميان رقباي متحد خود قرار داشت. در اين ميان، روابط ايلخانان با مماليك به دليل حمايت آنها از بقاياي خلافت عباسي از حساسيت بيشتري برخوردار بود و در مقايسه با ساير همسايگان مسلمان خود مانند الوس جوچي و الوس جغتاي بيشتر تنش‌زا بود. اين انزواي سياسي ايلخانان در كنار نگاه متفاوت به مقوله خلافت عباسيان مستقر در قاهره نسبت به همان همسايگان، كار را براي ايلخانان در دوره نامسلماني و حتي در دوره مسلماني جهت كسب مشروعيت، بسيار دشوار نمود و راه را براي ورود فضاي گفتماني جديد مذهبي مبتني بر عباسي‌زدايي و ايجاد هويتي متفاوت در ميان اهل سنت ايران باز نمود.