واكاوي زمينه‌هاي شكل‌گيري فساد دانشگاهي در دانشگاه‌هاي ايران (مورد مطالعه؛ دانشگاه‎‍هاي شيراز و ياسوج)

فساد دانشگاهي پديده‌اي آشنا در دانشگاه‌هاي ايران است، ولي تا‌كنون چندان‌ بررسي نشده است. اين پژوهش با روش كيفي و استراتژي نظريۀ زمينه‌اي، علل فساد دانشگاهي و عوامل مرتبط با آن را بررسي كرده است. ميدان تحقيق، استادان و دانشجويان دكتري دانشگاه‌هاي شيراز و ياسوج‌اند كه 25 نفر از آنان بر‌اساس قاعدۀ اشباع نظري و به شيوۀ نمونه‌گيري نظري براي مصاحبه انتخاب شدند. گردآوري داده‌ها با استفاده از مصاحبۀ عميق و تحليل آنها بر‌اساس سه مرحلۀ كدگذاري باز، گزينشي و محوري انجام شد. نتايج نشان داد‌ دولت نفتي،  نبود استقلال نهادي، نظام اداري معيوب، شبه‌نهاد‌بودن دانشگاه و كميت‌گرايي اسناد بالادستي، از شرايط علّي شكل‌گيري فسادند. آگاهي نسبت‌به فساد، ناكارآمدي نيروي انساني و كنترل و نظارت ناكافي به‌عنوان شرايط مداخله‌گر و نوع دانشگاه، دپارتمان، سابقۀ كار و الزامات موقعيتي نيز، از شرايط زمينه‌اي فساد دانشگاهي به شمار مي‌روند. در مقابل، كنشگران دانشگاهي از استراتژي‌هايي مثل بيگاري از دانشجو، سكوت عامدانه، باج‌دهي دوسويه، برون‌سپاري، گروكشي و همكاري راهبردي استفاده مي‌كنند. پيامدهاي فساد دانشگاهي نيز، كالايي‌شدن علم، شكل‌گيري پرولتارياي دانشگاهي، از‌خود‌بيگانگي، دوراهي اخلاقي، افول اعتبار و اعتماد به دانشگاه و نهادينه‌شدن فساد در جامعه است. بر‌اساس نتايج، فساد دانشگاهي همچون يك سكۀ دو رو عمل مي‌كند كه از يك طرف براي ساختار و كنشگر يك بازي دوسر برد و از طرف ديگر براي آنها يك بازي دوسر باخت است. همين رويۀ برد-برد آن است كه موجب بازتوليد و تداوم فساد در دانشگاه مي‌شود.