ارزيابي پتانسيل توليد زهاب اسيدي توسط باطله‌هاي زغال ‌شويي: مطالعه موردي كارخانه زغال ‌شويي شمال شرق دامغان

زهاب اسيدي معدن يكي از مهم ترين مشكلات زيست محيطي مرتبط با معدنكاري و از مهم ترين منابع آلوده كننده محيط زيست مي باشد كه بر اثر اكسايش كاني هاي سولفيدي به ويژه پيريت توليد مي شود. در اين پژوهش، پتانسيل توليد اسيد باطله‌هاي كارخانه زغال شويي مهماندوست واقع در شمال شرق دامغان مورد مطالعه قرار گرفته است. به اين منظور، مطالعات كاني شناسي، ژئوشيميايي و آزمون هاي استاتيك بر روي 7 نمونه معرف انجام شد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه باطله‌هاي زغال شويي نسبت به عناصر مس و منگنز بدون غني شدگي، نسبت به نيكل و كبالت داراي غني شدگي متوسط، نسبت به كروم، روي و آنتيموان داراي غني شدگي قابل ملاحظه، نسبت به كادميم و آرسنيك و سرب داراي غني شدگي شديد و نسبت به سرب و موليبدن داراي غني شدگي بسيار شديد هستند. كاني هاي موجود در باطله‌ها شامل كوارتز، موسكويت، كلينوكلر، كائولينيت، ايليت، مونت­موريلونيت، كلسيت و پيريت مي باشد. در بيشتر باطله‌هاي مورد مطالعه، pH  گل اشباع كمتر از 3 و هدايت الكتريكي گل اشباع بيشتر از 2000 ميكروموس بر سانتي­متر مي باشد و پتانسيل خنثي سازي خالص (NNP) كمتر از 20- است. همچنين در بيشتر نمونه ها پتانسيل توليد اسيد خالص (NAPP) مثبت است و نسبت پتانسيل خنثي سازي (NPR) كمتر از 1 مي باشد. pH تشكيل اسيد خالص (NAG pH) اين نمونه ها كمتر از 4/5 و نسبت ظرفيت خنثي سازي اسيد به حداكثر پتانسيل توليد اسيد (ANC/MPA) كمتر از 1 است. با توجه به نتايج آزمون هاي استاتيك، احتمال توليد زهاب اسيدي توسط باطله هاي مورد مطالعه وجود دارد، بنابراين اعمال تمهيدات مديريتي به منظور كنترل توليد اسيد در منطقه ضروري است.