تأملي در گزارش بيت ‌هايي از كليات شمس در فرهنگ جهانگيري

از ويژگي ‌هاي مهم و برجستۀ فرهنگِ جهانگيري كه در حدود سال 1017 ه.ق. در هند تدوين شده است، بيان شاهدهاي شعري از آثار گويندگان سده‌هاي مختلف در ذيل برخي واژه‌ها و تركيب‌هاست. البته شمار زيادي از اين شاهدهاي شعري، دچار گشتگي‌هاي فراوان شده و لغات بسياري به‌سبب بدخواني از آنها وارد فرهنگ‌ها شده است؛ اما درعين‌حال، شماري از اين شواهد شعري با توجه به دستنويس‌هاي كهني كه صاحبِ جهانگيري و نويسندگانِ منابع پيش از وي در اختيار داشته‌اند، با گزارش‌هايي دقيق و درست در اين كتاب ثبت شده است كه با استفاده از آنها امكان تصحيح تعداد زيادي از بيت‌ها در ديوان‌هاي سوزني، سنايي، اثير اخسيكتي، مولوي و غيره فراهم مي‌شود. با استفاده از برخي بيت‌هاي كليات شمس كه در فرهنگ جهانگيري به‌عنوان شاهد شعري ذيل لغات مختلف آورده شده است و نيز با مراجعه به ساير بيت‌هاي مولوي در مثنوي و كليات شمس، تلاش شد تا دربارۀ چند بيت از غزل‌هاي مولوي در اين فرهنگ، تأملاتي صورت گيرد. در اين جُستار با استفاده از فرهنگ جهانگيري، هفت بيت از كليات شمس بررسي شده است؛ اختلاف در واژه‌هاي «چند» به «جَند»، «بخشيدن» به «پخسيدن»، «زرّينك» به «چوبينك» ازجمله مواردي است كه اين تحقيق به آنها مي‌پردازد. همچنين بر اساس فقرۀ اخير، احتمالي تازه درخصوص علت انتساب «چوبينه= سربند سُرخ» به «بهرام ششم» نيز مطرح شده است.