تاثير استفاده از سامانه سطوح آبگير و مالچ طبيعي در ميزان موفقيت جنگل كاري با نهال‎هاي گيشدر (Periploca aphylla Decne) در مناطق بياباني جنوب ايران

سابقه و هدف: در جنوب كشور به‎دليل شرايط سخت رويشگاهي و نبود جنگل‎هاي طبيعي نسبت به ساير مناطق كشور، مسئله جنگل‎كاري از اهميت ويژه‎اي برخوردار است. با توجه به كاهش شديد رطوبت خاك به‎علت كاهش باران در سال‎هاي اخير، خروج رواناب حاصل از آن در طول فصل رويش و توزيع نامناسب بارندگي در نواحي جنوبي و خشك ايران، استفاده از سامانه‎هاي آبگير، مي‎تواند عامل مهمي در استقرار و رشد رويشي نهال‎ها در نواحي خشك جنوب ايران باشد. هدف از اين پژوهش بررسي تاثير سامانه‌هاي مختلف آبگير به همراه مالچ طبيعي بر خصوصيات رويشي نهال‌هاي كاشته شده ‎گيشدر است.مواد و روش‎ها: نهال‎هاي گونه گيشدر (Periploca aphylla Decne) در دو سطح مالچ (با مالچ و بدون مالچ) و سامانه در چهار سطح (هلالي، پيتينگ، لوزي و شاهد) به‎صورت طرح آماري كرت‎هاي خرد شده در قالب بلوك‎هاي كامل تصادفي در عرصه پياده شد (نهال120 =(5 تكرار) تعداد نهال × (2) سطح مالچ × (4) تعداد سامانه × (3) تكرار يا تعداد بلوك). اندازه‎گيري رطوبت 24 ساعت پس از هر بارش طي سه سال اندازه‎گيري شد. خصوصيات رويشي شامل درصد زنده‎ماني، طول تاج، سطح تاج، رشد قطر يقه، رشد ارتفاعي و شادابي كليه نهال‎ها اندازه‎گيري و با استفاده از آزمون GLM تجزيه و تحليل شد. يافته‎ها: نتايج نشان داد درصد زنده‎ماني و سطح تاج گونه گيشدر به ترتيب با 100 درصد و 1282.74 سانتي‌‎متر مربع در سامانه پيتينگ و هلالي بيشترين مقدار را داشت. بيشترين درصد رطوبت خاك با 22.14 درصد در سامانه لوزي به‎دست آمد. بطوركلي، بدون درنظر گرفتن نوع سامانه، درصد رطوبت خاك در تيمار مالچ (21.66 درصد) بيشتر از تيمار بدون مالچ (16.14 درصد) بود. نتايج اثرات متقابل نشان داد سطح تاج و رويش ارتفاعي در سطح مالچ در سامانه پيتينگ با مقادير 1920.68 سانتي‎متر مربع و 48.92 سانتي‎متر بيشترين مقدار را دارد.نتيجه‎گيري: نتايج پژوهش حاضر حاكي از عملكرد مطلوب شيوه‎هاي مختلف ذخيره نزولات آسماني‎ در جمع‎آوري، ذخيره و حفظ رطوبت در منطقه دهگين است كه رطوبت به تدريج در زمان طولاني‎تر در معرض گياه در اختيار قرار مي‎دهد. سه سال پس از رويش نهال‎ها در منطقه مورد مطالعه، نتايج نشان داد كه رويش گونه گيشدر در سامانه‎ها به‎ويژه پيتينگ شرايط بهتري دارد. همچنين رويش در تيماري كه مالچ آلي استفاده شد نسبت به تيمار بدون مالچ شرايط بهتري داشت. با توجه به نتايج پژوهش توصيه مي‎شود در منطقه دهگين و رويشگاه‎هايي با شرايط اقليمي مشابه جنوب كشور، از سامانه پيتينگ به همراه مالچ طبيعي در برنامه‎هاي جنگلكاري با گونه‎هاي بومي استفاده گردد.