تبيين نقش پاسخدهي به مراتب نيازهاي انسان در پايايي آثار معماري ايران

بيان مسأله: نيازهاي مادي انسان مثل نياز به آب، غذا، هوا و... از نيازهاي اوليه و پست انسان است و نياز به زيبايي، شناخت، كنكاش در پديده‌ها و... از جنس نيازهاي عالي او مي باشد. تلاش در جهت برآورده شدن نيازهاي انسان امري معمول و ضروري است. همچنين توجه به مراتب مختلف نيازهاي انسان در معماري كاملاً عقلاني و از ضروريات است. پايايي نيز در اين پژوهش به مفهوم حيات داشتن در عين ماندگاري كالبدي آثار معماري مي‌باشد. مسأله اين پژوهش بررسي و تحليل ارتباط بين دو مقوله پاسخدهي به مراتب مختلف نيازها و پايايي معماري است. تبيين اين ارتباط مي تواند در راستاي ايجاد معماري پايا بسيار مؤثر و كاربردي باشد.سوال تحقيق: پاسخدهي به مراتب نيازها چگونه و به چه ميزان بر پايايي معماري مسكوني ايران مؤثر است؟اهداف تحقيق: هدف اصلي اين پژوهش تبيين نقش پاسخدهي به مراتب مختلف نيازهاي انسان در پايايي معماري مسكوني ايران مي‌باشد.روش تحقيق: در اين پژوهش با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و مقالات علمي- پژوهشي به روش توصيفي- تحليلي ارتباط مؤلفه‌‌هاي پژوهش مورد بررسي قرار مي‌گيرد و در راستاي اثبات فرضيه با تكميل پرسشنامه و جمع‌آوري داده‌ها در نمونه مورد مطالعه، تحليل آماري به كمك نرم افزارهاي SPSS  و AMOS  انجام مي‌شود و با روش استدلال منطقي و استقرايي نتيجه‌گيري حاصل مي‌شود.مهم ترين يافته ها و نتيجه گيري تحقيق: توجه به مراتب نيازها در راستاي ايجاد معماري پايا از اهميت زيادي برخوردار است. از بين مراتب نيازها با توجه به تأثير آنها بر پايايي معماري خانه‌هاي قاجاري كاشان، نيازهاي زيست شناختي با ميانگين رتبه 38/2 در اولويت اول قرار دارد، نيازهاي ايمني با ميانگين رتبه 04/3 در رتبه دوم اهميت و عزت نفس، نيازهاي متعالي و نيازهاي شناختي با اختلاف كمي در رتبه هاي بعدي قرار مي‌گيرند. بر اساس استدلال منطقي و اسقرايي مي‌توان گفت؛ پاسخدهي به همه مراتب نيازها در راستاي پايايي آثار معماري ضروري است و هر چند توجه به نيازهاي مادي در اين خصوص اهميت زيادي دارد و بسيار ملموس است ولي پاسخدهي به نيازهاي مراتب بالاتر مثل زيبايي شناختي، حس تعلق، ايمني، عزت نفس و خودشكوفايي نيز در راستاي پايايي آثار معماري مؤثر است چنانكه بيشتر شاخص‌هاي پايايي از نظر مفهومي با نيازهاي غير مادي مرتبط هستند. لازم به توضيح است كه بسياري از بناهاي گذشته از نظر پاسخدهي به نيازهاي مادي با توجه به شرايط امروز مناسب نيستند ولي به دليل پاسخدهي مناسب به مراتب بالاتر نيازها در حال حاضر حيات دارند و از پايايي مناسبي هم برخوردار مي‌باشند.