مهاجرت اتباع عادي روسيه به استرآباد و پيامدهاي ناشي از آن در اين ايالت (1328-1336 ه.ق / 1910-1918م)

مهاجرت اتباع روسي به شمال ايران آغاز فصل جديدي در روابط ايران و روسيه بود. مهم‌ترين علت اين رويداد، تغيير سياست روسيه در قبال مهاجرت‌ها و تبديل آن به يك استراتژي در سياست روسيه بود. در واقع دولت روسيه سعي داشت با اسكان مهاجرين در ايالات شمالي ايران، و به‌ويژه ايالت استرآباد، در اين مناطق كلني­سازي كند و به‌تدريج نواحي شمالي را از خاك ايران جدا سازد. مهاجريني كه به اين منطقه وارد شدند، از گروه‌هاي مختلفي تشكيل مي‌شدند كه هر يك، بنا به دلايلي، اقدام به مهاجرت نموده بودند. اينكه چه گروه‌هايي از اتباع روس و به چه دلايلي به ايران مهاجرت كردند، سؤال اصلي اين پژوهش است. در پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از اسناد و منابع كتابخانه‌اي، ضمن پاسخگويي به سؤال فوق، روند مهاجرت‌ها به استرآباد و واكنش مقامات ايراني و حاكمان محلي به اين مهاجرت‌ها بررسي مي شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد گروه‌هايي مانند تركمن‌ها و مالاكان‌ها از جمله مهاجريني بودند كه به دنبال تشويق دولتمردان روس براي تصاحب زمين به ايران مهاجرت كردند و حضور آنها در منطقۀ استرآباد باعث تصرف گستردۀ املاك و زمين‌ها، افزايش قدرت و نفوذ روسيه در اين منطقه و به ‌جاي نهادن تأثيرات عميق فرهنگي شد.