تبعيض مثبت به مثابه مبنايي حمايتي براي تضمين حقوق افراد داراي معلوليت؛ بررسي تطبيقي اقدامات داخلي و بين‌‌المللي

انسان‌‌هاي داراي معلوليت، ‌‌عمده‌ترين اقليت جامعه بشري به حساب مي‌‌آيند. اما عليرغم جايگاه اسلامي، ‌‌بين‌‌المللي و داخليِ اصول بنيادين حقوق انساني؛ نظير حيثيت ذاتي انسان و برابري، ‌‌اين گروه در استيفاي حقوق خويش نسبت به سايرين، ‌‌با محروميت مواجه بوده‌‌اند كه ضرورت اقدامات مؤثر براي تضمين حقوق آنان، ‌‌بحث «تبعيض مثبت» را مطرح كرده است، ‌‌به نحوي كه در اسناد بين‌‌المللي، ‌‌همانند موازين اسلامي و قوانين داخلي، ‌‌اين عنصر به مثابه مبنايي حمايتي عمل مي‌‌كند. پرسش اصلي نوشتار اين است كه تبعيض مثبت به عنوان مبناي حمايتي، ‌‌چه آثار و پيامدهايي در تضمين و حمايت از حقوق معلولان در نظام داخلي و بين‌‌المللي دارد؟ اين مقاله با روش توصيفي-تحليلي منتج به اين يافته است كه تبعيض مثبت به دليل برخورداري از جايگاه عقلاني و فطري، ‌‌مشروعيت بخش و عامل مهم شناسايي حقوق حمايتي براي افراد داراي معلوليت مي‌‌باشد. اصلي‌ترين تأثير حقوقي تبعيض مثبت، ‌‌به رسميت شناختن اين عنصر در قوانين داخلي و اسناد بين‌‌المللي مي‌‌باشد تا معلولان از حقوق خود و مشاركت اجتماعي برابر با ساير شهروندان بهره‌مند گردند كه در اين راستا كنوانسيون حقوق افراد داراي معلوليت مصوب 2006 و قانون حمايت از حقوق معلولان مصوب 1397 مجلس شوراي اسلامي، ‌‌به عنوان نماد تأثيرپذيري از تبعيض مثبت در حمايت از معلولين محسوب مي‌‌شوند. البته شايان توجه است كه اقدامات داخلي از جهت الزام، ‌‌از پشتوانه اجرايي قوي‌‌تري نسبت به عرصه بين‌‌المللي برخوردار است. با اين همه بايد اذعان كرد كه در ادبيات حقوقي كشور ما در خصوص تبعيض مثبت براي افراد توان‌‌خواه نظريه‌پردازي جامعي صورت نگرفته است.