فرسايش بادي و برآورد اقتصادي تاثيرات آن در مبداء (مطالعه موردي: تالاب هامون)

فرسايش خاك در ميان فرايندهاي مختلف تخريب زمين، به‌عنوان مشكل عمدۀ محيط زيستي شناخته شده است كه باعث از بين رفتن خاك سطحي و مواد مغذي، كاهش حاصلخيزي و درنتيجه كاهش عملكرد محصول مي‌شود. ارزيابي و تهيۀ نقشۀ ريسك و برآورد ارزش اقتصادي از دست رفته ناشي از اتلاف عناصر غذايي خاك مي‌تواند زمينۀ لازم براي برنامه‌ريزي منطقي براي پيشگيري و كنترل فرسايش بادي را فراهم سازد. هدف اين پژوهش، برآورد اقتصادي پيامدهاي فرسايش بادي در تالاب هامون است كه يكي از كانون‌هاي توليد گردوغبار در دشت سيستان محسوب مي‌شود. اين پژوهش در دو مرحله انجام شده است؛ در مرحلۀ اول با استفاده از مدل IRIFR كه يك مدل تجربي براي برآورد شدت فرسايش بادي است، به بررسي شدت فرسايش و تهيۀ نقشۀ كلاس‌هاي فرسايش (خطر)، و همچنين تعيين ميزان توليد رسوب سالانه در تالاب هامون اقدام شده است. در مرحلۀ دوم و مبحث اقتصادي، در دو بخش و با بهره‌گيري از اطلاعات به‌دست آمده از مرحلۀ اول، با استفاده از دو روش ارزيابي ريسك و هزينۀ جايگزين، به تهيۀ نقشۀ ريسك، و ارزش اقتصادي ازدست‌رفته ناشي از اتلاف عناصر اصلي غذايي خاك در اثر فرسايش بادي در تالاب هامون اقدام شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه تالاب هامون داراي پنج كلاس خطر است كه كلاس خطر كم با 41.15 درصد، بيشترين مساحت را به خود اختصاص داده است. در مبحث اقتصادي، از منظر نقشۀ ريسك تالاب، بيشترين شدت ريسك با 59.93 درصد در كلاس خيلي كم، 32.68 درصد در كلاس خيلي زياد و 7.36 درصد نيز در ساير كلاس‌ها واقع شده است. ميزان ارزش اقتصادي ازدست‌رفتۀ عناصر اصلي خاك ناشي از فرسايش بادي در تالاب يادشده، معادل 994 ميليارد ريال برآورد شده است.