نقد واگرايي عمل از ايمان و ممانعت از فروكاست آن در نحله هاي كلامي

ايمان همراه عمل صالح در قرآن كريم، حكايت از يك همگرايي و نوعي رابطه اي وثيق دارد؛ و اين كه چرا؛ در چيستي ايمان و نوع رابطه آن با عمل اختلاف وجود دارد ذهن را به سمتي سوق مي دهد تا به دنبال گونه اي تبيين و نقد باشد، تبيين از بابت چرايي اختلاف و نقد در راستاي فهمي دقيق، محكم و مستدل با اتكال به ام الكتاب آموزه هاي ديني و اسلامي. فرقه ي مرجئه ايمان را امري بسيط و هويتّي تجزيه ناپذير دانسته و برآن باورند ايمان تقدّم رتبي برعمل دارد و عمل در پَسِ ايمان قرار دارد درتقابل با اين ديدگاه فرقه خوارجند كه معتقدند عمل جزء ايمان است و ايمان امري تركيبي است. برخلاف نظرگاه اين دو ديدگاه؛ نظرگاه سوم نظر اعتدالي مكتب اهل بيت-عليهم السلام- است كه تفكر مرجئه و خوارج را مورد نقد قرار داده است. حال سوال اين است كه؛ آيا ايمان صرف تصديق قلبي و با عمل يكي است و يا به نوعي عمل از آثار خارجي و نشانه يا لازمه ايمان مي باشد و از حقيقت ايمان خارج است؟ نقطه عزيمت اين تحقيق بيان رابطه مفهومي و ساختارمعنايي ايمان در واگرايي از عمل در فهم فرقه مرجئه و همگرايي از عمل در انديشه خوارج و دسته نقد هايي كه از طرف مكتب اهل بيت برآنان وارد است كه عمل از اركان ايمان است، مي باشد. از ظاهر برخي روايات شيعه بر مي آيد كه عمل جوارحي يكي از اركان ايمان است و از واكاوي چنين رابطه اي و در پاسخ به سوال طرح شده مي توان گفت، عمل از آثار خارجي و نشانه يا لازمه ايمان مي باشد.از اين رو؛ با نظر به واگرايي ايمان و عمل از نگاه مرجئه و همگرايي ايمان و عمل از نگاه خوارج اين مقاله برآن است با روش مطالعات كتابخانه اي ضمن بررسي اين دو نظرگاه، نظر تشكيكي همگرايي و نگره تعديلي هر دو ديدگاه توقيف شده دربطن دين اسلام را ترسيم و از فروكاست(حل و منحل) آن دو در آموزه هاي اسلامي اجتناب نمايد.