عشق و اختيار از ديدگاه غلامحسين ابراهيمي ديناني

اختيار را در تعريف، برگزيدن آزادي و رجحان دادن چيزي بر چيزي و عشق را حد افراط دوست داشتن بيان كرده‌اند. متكلمان در روزگار صحابه به مناظره درباره اختيار پرداخته كه حاصل آن تشكيل دو فرقه قدريه و جبريه بوده است، اولين نظريه‌پرداز شخصي به نام معبد بن عبدالله جهني بصري كه متأثر از سوسن نصراني بوده دانسته‌اند و گروهي سرمنشأ مباحث اختيار را علي (ع) برشمرده‌اند. گفتگو از عشق نيز از قديم ميان شعرا و عرفا و بزرگان مطرح بوده است. رابعه العدويه يكي از زنان سرشناس در طريقت و عرفان آغازگر حديث محبت و عشق دانسته شده است. انسان مظهر تام خداوند و مختار است پس به ذات اختيار را دارا است، از ديدگاه دكتر ديناني اختيار شامل نوعي آگاهي است كه راه رسيدن به كمال خواهد بود و اين كمال هدف انسان به‌حساب آمده است. عشق يك جذبه نيرومند ميان عاشق و معشوق به وجود آورده كه توانايي انصراف را از عاشق خواهد گرفت اما همين خصوصيت داراي ادراك و آگاهي خواهد بود. بايد گفت كه رسيدن به مقام عشق بدون برداشتن دو گام اساسي يعني معرفت و محبت امكان‌پذير نبوده و نيز بايد دانست قهاريت عشق اختيار را نابود نخواهد ساخت و حاصل آن‌كه ميان عشق و اختيار تعارضي نبوده بلكه عشق زيبايي‌هاي اختيار را نمايان خواهد كرد. مقاله حاضر رابطه عشق و اختيار را از ديدگاه غلامحسين ابراهيمي ديناني با هدف آشنايي با عقايد اين فيلسوف معاصر و ديدگاه كلامي، عرفاني و فلسفي با روش تحليلي از طريق منابع كتابخانه‌اي مورد تحليل و بررسي قرار مي‌دهد.