تحليل اثرات بادهاي 120 روزه و طوفان‌هاي گردوغبار بر زيست‌پذيري سكونتگاه‌هاي روستايي (مطالعه موردي: شهرستان هيرمند)

از آنجا كه رسوبات منطقه سيستان از نوع رسوبي و ريزدانه است، اين ذرات با وزش بادهاي 120 روزه سيستان حركت نموده، بستر بسيار مناسبي را براي حركت ماسه‌هاي روان و طوفان‌هاي گردوخاك فراهم مي‌سازد كه پيامدهاي آن، بروز آسيب‌هاي متنوع و هزينه‌هاي كلان مي‌باشد. هدف اين پژوهش، بررسي اثرات بادهاي 120 روزه و طوفان‌هاي گردوغبار بر ابعاد مختلف زيست‌پذيري مي‌باشد. پـژوهش حاضر از نوع توصيفي ـ تحليلي است كه داراي دو بخش عمده در مراحل اجرايي بوده است. بخش اول شامل مطالعات اسنادي جهت بررسي نظرات صاحب‌نظران و پيشينه و تهيه ليست شاخص‌ها و بخش دوم شامل مطالعات ميداني جهت تكميل پرسشنامه‌هاي تحقيق بوده است. جامعه آماري اين پژوهش شامل سرپرستان خانوارهاي روستايي ساكن در شهرستان هيرمند است كه بر اساس فرمول كوكران، 375 سرپرست خانوار به عنوان حجم نمونه در نظر گرفته شد. براي تجزيه‌وتحليل اطلاعات از روش‌هاي آمار توصيفي و استنباطي، مدل VIKOR و نرم‌افزارهاي ArcGIS و SPSS استفاده‌شده است. بر اساس نتايج پژوهش، از بين شاخص‌هاي مورد توجه، افزايش مشكلات تنفسي و چشمي و كاهش درآمد روستائيان در بخش كشاورزي به ترتيب با ميانگين‌هاي 69/4 و 42/4، بيشترين ميزان اثرپذيري از بادهاي 120 روزه و طوفان‌هاي گردوغبار را به خود اختصاص مي‌دهند. همچنين بر اساس نتايج آزمون رگرسيون، 1/93 درصد از تغييرات زيست‌پذيري ناشي از بادهاي 120 روزه و طوفان‌هاي گردوغبار تبيين گرديد. نتايج آزمون تحليل واريانس در بررسي شدت اثرات بادهاي 120 روزه و طوفان‌هاي گردوغبار بر مؤلفه‌هاي مختلف زيست‌پذيري نيز مؤيد آن است كه مؤلفه‌هاي «آسيب‌پذيري» و «كيفيت محيطي» بيشترين اثرپذيري را دارا مي‌باشند.