تحليل گفتمان ون دايكي هويت زنان در چهار رمان منتخب فارسي (سووشون، چراغ ها را من خاموش مي كنم، سال بلوا، شوهر آهو خانم)

هويت زنان و مسائل پيرامون آن‌ها از موضوعات مهم اين روزهاي جامعه جهاني است؛ اما اين بخش از جامعه به علت برخي سنت‌ها و عادات حاكم بر جوامع و نگاه خاص به آن‌ها، هميشه جنس دوم تلقي شده‌اند. اين شيوۀ نگرش به هويت زن در ادبيات داستاني نيز نمود پيداكرده است. تحليل گفتمان بر اين اصل تأكيد دارد كه نحوه خلق هر گفتمان ريشه در ديدگاه خالق آن گفتمان و شرايط اجتماعي حاكم بر دوره خلق آن گفتمان دارد. در اين تحقيق اصول مربع ايدئولوژيك ون‌دايك، كاركرد سه‌گانه گفتمان و همچنين استراتژي‌هاي گفتماني به‌كاررفته توسط نويسندگان بررسي شده و رمان‌ها در سطوح معنا، توصيف، سبك و استدلال تحليل‌شده‌اند. اين تحقيق بر روي چهار رمان مشهور فارسي انجام‌شده است. رمان‌هاي «سووشون» اثر سيمين دانشور، «چراغ‌ها را من خاموش مي‌كنم» اثر زويا پيرزاد، «سال بلوا» اثر عباس معروفي، «شوهر آهو خانم» اثر علي‌محمد افغاني. اين تحقيق از نوع كيفي است و به روش توصيفي-تحليلي انجام‌شده است. علاوه بر آشكار كردن تفاوت بازنمايي هويت زن در آثار نويسندگان زن با نويسندگان مرد، نشان مي‌دهيم كه چگونه شرايط حاكم بر جامعه، افكار عمومي، اخلاق اجتماعي و حتي اصول تربيتي در خانواده‌ها مي‌تواند بر شكل‌گيري هويت مستقل زن و كمرنگ شدن روابط ناعادلانه ميان زن و مرد و حتي تغيير آن كمك كند. طي اين مقاله استراتژي‌ها را در خدمت سه عامل اصلي، شامل رفتار اجتماعي، رفتار تربيتي و آگاه شدن و آگاهي بخشيدن مي‌بينيم كه هويت مستقل زن را آشكار، شكوفا و سپس به جامعه اثبات مي‌كنند.