تحليل رمزگاني عناصر روايت در اشعـــار كــودك سـلــمــان هـــراتــي

نشانه ‌شناسي دانشي است كه به مطالعۀ نظام‌هاي نشانه‌اي، فرايند تأويل و معنا و حقيقت پنهان در پس رمزها، نشانه‌ها، نمادها و علائم مي‌پردازد. اين دانش در حوزه‌هاي گوناگون روابط بشري كاربردها و كاركردهاي قابل‌توجهي دارد. ادبيات و ازجمله ادبيات كودك از مهم‌ترين اين حوزه‌هاست. پژوهش حاضر كوشيده است به روش تحليلي-توصيفي، شعرهاي كودك سلمان هراتي را با بهره‌گيري از ديدگاه‌هاي رولان بارت (1974) تحليل رمزگاني نمايد. نتايج حاصله نشان مي‌دهد كه شعر هراتي به دليل اشتمال بر زمينه‌هاي گوناگون از عناصر طبيعي و ايدئولوژيك، سرشتي بكر، ساده و صميمي، مختصات برجستۀ زماني و مكاني، گسترۀ مضمون اجتماعي و گفتمان آرماني، قادر است رمزگان‌ها و به‌تبع آن معنا و تأويل‌هاي گوناگون را توليد كند. اين ويژگي‌ها اگرچه با توانش خواننده ارتباط مستقيم دارند، نشان مي‌دهند كه شعر هراتي در مواجهه با مكانيسم‌هاي تأويلي رمزگان‌ها و تحليل ساير عناصر نشانه‌شناختي، ژرف‌ساخت‌ معنايي ساختار‌مند و انديشيده شده دارد. بينامتنيت عامل ديگري است كه در فرايند نشانه معناشناسي و تفسير درون و برون‌متن، فضا و امكان بازتوليد محتوا را براي خواننده فراهم مي‌آورد. روايت در شعر سلمان به‌عنوان عامل يكپارچگي محور عمودي، رمزگان‌هاي متنوعي را توليد كرده است. نمود قابل‌توجه رمزگان‌هاي كنش روايي، نمادين و هرمنوتيك، نشانگر روايتمندي و ماهيت دلالتگر شعر او است. دلالت‌ها در شعر هراتي تداعي‌هاي عيني و شفافي را سبب مي‌شود و فرامتن را به‌ طور مؤثري در تأويل و تحليل نشانه‌ها دخيل مي‌سازد.