سلسله ‌مراتب طرح‌ واره‌اي در پيكربندي اسم ‌هاي مركب برون ‌مركز كُردي سوراني در صرف ساختي بوي

جستار حاضر در تلاش است با اتخاذ روش تحليلي _ توصيفي و بهره‌گيري از امكانات صرف ساختي بوي (2010) سلسله‌مراتبي طرح‌واره‌اي حاكم بر صورت‌بندي اسم‌هاي مركب برون‌مركز در كردي سوراني را كشف كرده و به مدلي كلي از نظام مفهوم‌ساز ناظر بر آن‌ها دست يابد. در وهلۀ نخست داده‌هاي پژوهش شامل 1400 اسم مركب از فرهنگ‌هاي كردي- فارسي هه‌نبانه بورينه (شرفكندي، 1369) و فرهنگ فارسي- كردي دانشگاه كردستان (1393) به‌صورت تمام‌شمار استخراج شد. در مرحلۀ دوم با استفاده از آزمون هسته‌مندي و شمول معنايي اسكاليز و گويورا (2006) و همچنين شمّ زباني دو تن از نگارندگان به‌عنوان گويشور بومي، 842 نمونه‌شدگي، يعني بالغ بر 60 درصد از كل داده‌ها برون‌مركز تشخيص داده شدند. سپس با استفاده از ابزار نظري پژوهش و اتكا بر نمونه‌شدگي‌هاي موردبررسي، يك كلان‌طرح‌واره، 12 طرح‌واره‌هاي مياني و 54 ريزطرح‌وارۀ حاكم بر اسم‌هاي مركب برون‌مركز، ترسيم شدند. نتايج حاصل از پژوهش نشان مي‌دهد صرف قرارگرفتن واژه ذيل عنوان برون‌مركز به معناي گسيختگي در انگيزش و انسداد كامل رابطۀ ميان صورت و معنا در تمامي موارد نبوده، بلكه اين امر طيفي از تركيب‌هايي با تيره‌گي معنايي كمتر تا تركيب‌هاي مطلقاً تيره را در بر مي‌گيرد. شايان ذكر است كه وجود تركيب‌هاي فاقد هستۀ اسمي را مي‌توان نشانه‌اي دال بر عدم تأثيرپذيري مقولۀ واژ‌گاني برونداد از سازه‌هاي مشاركت‌كننده در ساخت به‌حساب آورده و اين امر را در قالب تراوش مشخصه‌هاي طرح‌وارۀ حاكم بر نمونه‌شدگي‌هاي تحت تسلط تفسير كرد. به‌بيان‌ديگر يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهند طرح‌واره‌ها هم بر تعيين مشخصه‌هاي صوري ساخت و هم بر تعيين حدود معنايي آن‌ها تأثيرگذار هستند.