تبيين چرايي موفق‌نشدن بانكداري مشاركت در سود و زيان

بانكداري مشاركت در سود و زيان ايده اي است كه بانكداري غير بهره اي يا بانكداري اسلامي مي نامند. با اينكه چند دهه است كه درباره آن مطالعات گسترده اي انجام شده و در كنار آن بانك هاي بسياري با عنوان بانك اسلامي يا مشابه آن تأسيس شده و فعاليت كرده اند، هنوز اين شيوه با مشكلات اساسي روبه‌رو است. به علت وجود اين مشكلات، بيشتر بانك هاي اسلامي كوشش كرده اند از قراردادهاي ديگري استفاده كنند و مشاركت در سود و زيان را كنار بگذارند؛ ولي براي اين جايگزيني تبيين نظري ارائه نشده است. هدف اين مقاله ارائه يك تبيين علّي براي توسعه‌نيافتن اين ايده است. روش كار تبيين نظري مستدل بر پايه مباني منطقي با ارائه روش نموداري و ترسيمي است. نتيجه اينكه بر پايه عقلانيت برآيند ترجيحات بانك ها و گيرندگان تسهيلات قرارداد مشاركت در سود و زيان در همه حالت ها دست كم براي يك‌طرف منافع كمتري نسبت به قرارداد با سود ثابت ايجاد مي كند و اين عامل اصلي براي دوري از اين قراردادها و رفتن به سمت قراردادهاي با سود ثابت است. با وجود اين اگر ايمان ديني موجب مي شود افراد قراردادهاي غيرربوي را با درصدي هزينه بيشتر بپذيرند، در اين صورت نيز ترجيح مؤمنان بيشتر بر غيرربوي بودن (نه نوع مشاركتي بودن) قرارداد است.