زمينه‌ها و نتايج حضور نقطويان ايراني در دربار گوركانيان هند

جنبش نقطويه يكي از جريان‌‌هاي مذهبي توانمند بود كه به سبب برخورداري از بن‌مايه‌‌هاي عرفاني، به‌سرعت در ايران عصر صفوي توسعه يافت. اين تحقيق كه به روشي توصيفي- تحليلي صورت پذيرفته، نشان مي‌‌دهد كه شماري از نقطويان مهاجر به دربار گوركانيان، موفقيت‌‌هاي اين مكتب را در هند تداوم بخشيده، خدماتي را به فرهنگ شبه‌قارّه عرضه نمودند. يافته‌‌ها حاكي از آن است كه عزيمت نخبگان نقطوي از ايران، ابتدا در بستر تقابل با حاكمان و فقهاي صفوي آغاز شد و سپس، در زمينۀ تعامل با حكمرانان و وزراي گوركاني ادامه يافت. در پرتو حمايت‌‌هاي پادشاهاني چون اكبر و جهانگير بعضي نقطويان فرهيخته به مدارج درباري بالا رسيدند و در برابر، به حمايت فكري از سلاطين گوركاني پرداختند. گرچه فعاليت مهاجران نقطوي در دربار گوركانيان سرانجام با دخالت فقها متوقف گرديد، در همين دوران كوتاه نيز آنان منشأ تأثيراتي مفيد و ماندگار بودند و به‌ويژه در بخش ادبيات، چهره‌‌هاي نامبردار نقطوي با سرودن اشعار فراوان، سبك هندي را غنا بخشيدند و جايگاه زبان و ادب فارسي را در شبه‌قارّه تثبيت كردند.