بازخواني مدافعانه از انديشۀ آخوند خراساني در مسأله تحريف قرآن

اگرچه در انديشه غالب الهيات اسلامي، روايات تحريف‌نما مقبوليت نداشته و به‌طور ويژه شيعيان بر اين باورند كه هرگز در محتوي و الفاظ قرآن كريم تحريف صورت نپذيرفته است، اما برخي گزارش‌ها از اقوال گاه بر پذيرش وقوع تحريف در قرآن از سوي شيعيان حمل مي‌شود و انديشۀ تحريف‌ناپذيري نزد شيعه را دچار خدشه مي‌سازد. طرح ادعاي علم اجمالي و مساعدت اعتبار با تحريف قرآن در كلام آخوند محمدكاظم خراساني(متوفي 1329ق) فقيه و اصولي صاحب كتاب كفايه‌الأصول، از جمله اين موارد است كه منجر به ايجاد شائبه شده لذا پرداختن به آن و بازخواني و تحليل ديدگاه اين انديشمند شيعي در مسأله تحريف‌پذيري قرآن را از اهميت ويژه‌اي برخوردار مي‌سازد. در اين مقاله با روش توصيفي- تحليلي رويكرد كلي عقل‌گرايانۀ آخوند خراساني و مباني او در بيان حجيّت ظواهر كتاب معرفي و وجوه استدلال آخوند در باب روايات تحريف‌نما شناسانده شده است. يافته‌هاي مقاله حكايت از سوء برداشت منتقدين از ديدگاه آخوند خراساني نسبت به روايات تحريف‌نما دارد و اين در حالي است كه مرحوم آخوند انگارۀ تحريف قرآن را كاملاً بي‌اعتبار مي‌داند. وي در بيان حجيت ظواهر الفاظ قرآن، با طرح فرض محتمَل بر تحريف به نقصان، آنرا صرفاً نوعي علم اجماليِ غير منجِّز و نيز فاقد معزِّريت مي‌داند كه اساساً حجت نبوده و طبعاً لطمه‌اي نيز به سلامت اعتبار ظواهر قرآن وارد نمي‌سازد. بر اين اساس، بحث آخوند ارتباطي با پذيش اعتبار روايات تحريف‌نما نداشته و اينگونه وجود دليل عقلي بر اين مسأله را طرح و رد مي‌سازد. اعتقاد به اصل عدم تحريف قرآن كريم در ميان شيعه بويژه مرحوم آخوند خراساني غير قابل انكار است.