بررسي تشبيہ بليغ در مثنوي دول راني و خضرخان

اميرخسرو (1253-1325) يكي از بزرگترين شاعران قرون وسطي هند بود. او به فارسي، زبان درباري مسلمانان دوره سلطاني و هم به هندوي، زبان بومي منطقه دهلي شعر سرودہ است. دانش او به زبان هاي عربي، فارسي، تركي و هندي به او اجازه داد تا با شوخي هاي برجسته و حيله هاي تخيلي شگفت انگيز دست و پنجه نرم كند. او به دليل رواني غزليات و مھارتي كه در زبان فارسي دارد به لقب طوطي هند معروف است. اميرخسرو تقريباً هفتصد سال است كه به عنوان يك قھرمان ادبي در تاريخ فرھنگي شبہ قارہ ايستاده است. او به طور خاص به عنوان بنيانگذار فرهنگ هندوستاني گانگا-جمني كه تلفيقي از عناصر مسلمان و هندو است، شناختہ مي شود. سومين مثنوي تاريخي او «عشقيه» كه بہ نام دول راني خضرخان نيز شناخته مي‌شود، پيوند تصويري دو قوميت كليدي هندي است كه خلق ‌وخوي سرگرم‌ كننده‌اي را ايجاد كردہ است كه تاريخ آن با خود شاعر آغاز مي ‌شود. . مثنوي دول راني خضر خان بيش از يك دهه پس از نوشتن خمسه، در سال 1315 تكميل شد. اين احتمالاً شناخته شده ترين شعر داستان تاريخي او و شعري است كه بيشتر شھرت كسب كرده، شامل 4200 بيت است، با اين حال كمي بيش از چهار ماه طول كشيد تا شعر را كامل كند. به نظر مي رسد كه او پيوسته زيبايي هندي را بر شكوه هاي مصر، روم، سمرقند و بقيه جهان ترجيح مي دهد. او در ادامه به افشاي ظرافت لذت بخش شبہ قارہ و تعدد آن مي پردازد. او فرهنگ و بينش هندي را به لهجه هاي آن، عمدتاً فرھنگ سانسكريت كه به هيچ وجه در مقايسہ با زبان فارسي كمتر نيست، با افتخار بيان مي كند. تمام فرم نمونه اي بي نظير از شاهكار شعر عاشقانه است. در اين مقاله تشبيہات بليغ به كار رفته در مثنوي دول راني خضر خان مورد تحليل و بررسي قرار گرفته است.