درآمدي بر بهره‌برداري دانش فقه از علوم عقلي و نقلي در شناخت موضوعات عرفي منصوص

بحث امكان تعامل و بهره‌برداري علوم از يكديگر از مباحث فلسفه علم به شمار مي‌رود و دانش فقه نيز از اين قاعده مستثني نيست؛ بنابراين فقه نيز نيازمند بهره‌برداري از ديگر علوم در عرصه‌هاي مختلف به‌ويژه در شناخت موضوعات احكام فقهي است كه دامنه‌اي بس گسترده دارد. اما اين مقاله تنها به ساز و كار بهره‌برداري فقه از علوم عقلي و نقلي آن هم در شناخت موضوعات عرفي منصوص مي‌پردازد و با توجه به مراحل لازم در شناخت موضوعات احكام فقهي، در هر يك از اين مراحل به علوم و چگونگي بهره‌برداري از آنها پرداخته است؛ نتيجه اينكه دانش فقه مي‌تواند در مرحله تشخيص نوعيت موضوعات، به لحاظ منصوص‌بودن يا نبودن از دانش اصول، به لحاظ تصرفات شارع از دانش‌هايي همچون تفسير و حديث، در مرحله تشخيص عنوانيت موضوعات از دانش‌هاي تفسير، حديث و تاريخ و در مرحله تشخيص مفهوم و ماهيت موضوعات از دانش‌هاي عقلي مانند منطق و دانش‌هاي نقلي مانند تفسير، حديث و حتي دانش‌هايي مانند آمار و فنآوري‌هاي نوين بهره‌برداري كند.