كيفيت ايجاد و تكامل هيولاي اولي در نظام حكمت صدرايي و قياس آن با گزاره‌ هاي فيزيكال

توصيف كيفيت ايجاد جهان مادي بايستي در ابتداء بر اساس مدلي پيشيني و سپس انطباق گزاره‌هاي پسيني با آن صورت گيرد، بر همين اساس در اين نوشتار با تكيه بر آراء صدرايي به روش توصيفي تحليلي، به اين سئوال كه كيفيت ايجاد و تكامل جهان مادي چگونه بوده است، پرداخته شده و در نهايت دانسته شد: ماده-المواد جهان مادي، هيولاي اولي است كه از حيث معقولات اوليه، ادني مرتبه وجودي و حيثيت بالاجمال شده حقيقت وجود‌بالتفصيل است و بنحو جعل بسيط ايجاد شده، اما از حيث معقول ثاني منطقي، جنس سافل و از حيث معقول فلسفي جوهري جسماني است و در ضمنِ بسيط بودن، داراي اطوار متعدده‌ بوده، بگونه‌اي كه به محض جعل شدن عاري از هرگونه فصلي بوده و بعد از جعل شدن، بواسطه حركت جوهريش آناً به نوعي از انواع هيولاهاي ثانويه تبديل شده و بواسطه تركيب انضمامي همين هيولاهاي ثانويه صورت جسميه مركبه ايجاد شده‌اند؛ ازسوي ديگر بر اساس مدل فريدمان، ماده اوليه حيثيتي لازماني و لاابعادي داشته و جوهر صرف بوده كه با توصيف هيولاي اولي صدرايي مطابقت دارد و سير تكاملي ماده اوليه براساس مدل فريدمان و تبديلش به ذرات بنيادين، ذرات هادروني و ديگر عناصر، با تحليل انجام شده از گزاره‌هاي صدرايي مطابقت دارد، بطوري كه هرچند بررسي كيفيت ايجاد ماده اوليه موضوع علم فيزيك نيست، اما گزاره‌هاي مدل استاندار ذرات و مدل استاندارد كيهانشناسي كه مبيّن سير تكاملي جهان مادي هستند موافق آراء ملاصدرا رأي داده‌اند.