تأملي بر تحليل ساختارگرايانه سوره انشقاق براساس نظريه دوسوسور

نظريۀ ساختار‌گراي متون ادبي، نگاهي جامع به يك پديده و اثر است كه از رابطه لفظ و معنا در تمامي ابعاد آن پرده برداري مي‌كند. براي بررسي ساختاري اثر ادبي، تنها نمي‌توان به معنا توجه كرد؛ بلكه به چگونگي اداي معنا نيز توجه مي‌شود تا درنهايت، ارزيابي كلي نسبت به موضوع آن متن ادبي به وجود آيد. بي‌ترديد به‌كارگيري چنين نظريه‌هايي درخصوص قرآن كريم، آيات نوراني آن را هرچه پرفروغ‌تر مي‌نماياند. جستار پيش رو بر آنست تا با روش توصيفي‌تحليلي، نظريه ساختارگرايي را دربارۀ سوره انشقاق در سطوح مختلف آوايي و واژگاني و نحوي و بلاغي بررسي كند و انسجام شكلي و معنايي اين سوره را به قدر توان ظاهر سازد. نتايج تحقيق حاكي از آنست كه مؤلفه‌هاي ساختار زباني سوره مباركه انشقاق در جهت انسجام كامل، نسبت به موضوع سوره، مبني بر بيان حوادث آغازين روز قيامت و حال مردمان است؛ براي مثال، ساختار زباني آيات ابتدايي، با مقاطعي كوتاه و ضرباهنگي كوبنده، كاملاً با محتواي عظيم و هول‌انگيز قيامت، منسجم است و عناصر زباني آيات انتهايي آن، با مقاطعي بلندتر و ضرباهنگي ملايم‌تر، چنان تنظيم شده كه كاملاً منطبق با محتواي آن است.