بررسي نقش «قَصَص» در هندسۀ ساختاري قرآنِ كريم (با تأكيد بر نظريۀ كاركردگرايي)

قرآن كريم، كتابي ديني و تعليمي است كه از هندسۀ زباني و ساختاري ويژه‌اي برخوردار است. «قصّه»‌ها يكي از مهم‌ترين اجزاي اصلي ساختار قرآن را تشكيل داده‌اند. خدواند متعال براي دعوت بشر به صلاح و رستگاري، از «قَصَص» استفاده كرده است. سؤال اين است كه نقش قصّه‌هاي موجود در ساختار قرآن چيست. پيش‌فرض مقاله اين است كه قصّه‌ها نقش مهمّي در هندسۀ ساختاري قرآن دارند. نتيجۀ مقاله نيز اين است كه قصّه‌هاي قرآني با خاصيّت روايي خود مي‌توانند جمع‌پذيري آموزه‌هاي ديني، اخلاقي و اجتماعي را تقويت و با تبديل يك قصۀ خاص به يك قصۀ عام، پذيرش گفتمان «تعاون» را آسان كنند. اين قصّه‌ها قدرت نفوذ و باورپذيري كلام را تشديد ‌مي‌كنند و درنهايت، موجب اجبار و ضرورت پيام مي‌شوند. آنها خلق و توصيف معنا و پيام قرآني را سهل ‌مي‌كنند. قصّه‌هاي قرآني، جهان‌نگري مشترك و همگاني را بر ‌مي‌سازند و با ايجاد راوي گوناگون و زاويۀ ديد متعدد، خصلت دستوري و آمرانۀ زبان را تعديل مي‌كنند. آنها با تصويرسازي داستاني، خير و مصلحت عمومي را تجسم‌پذير مي‌كنند. از همه مهم‌تر اينكه قصّه‌هاي قرآني مي‌توانند فرايند رشد شناختي و هويّت‌سازي ديني مخاطبان را تسريع كنند. در اين مقاله با روش توصيف و تحليل محتوا تلاش مي‌شود نقش قصّه‌ها در ساختار قرآن كريم، ارزيابي كيفي و كاركردشناختي شود.