برآورد مؤلفه‌هاي اكو هيدرولوژي تاج و تنۀ درختان سوزني‌برگ و پهن‌برگ در جنگل‌هاي زاگرس (مطالعۀ موردي: پارك جنگلي چغاسبز، ايلام)

مقدمه: برآورد مشخصه هاي اكوهيدرولوژي تاج‌پوشش و تنۀ درختان، يكي از موضوعات پژوهشي در زمينۀ اكوهيدرولوژي است كه در انتخاب گونۀ مناسب براي پروژه هاي جنگلكاري، فاصلۀ كاشت درختان و تيمارهاي جنگل شناسي كمك مي‌كند. هدف اين پژوهش، برآورد مشخصه هاي اكوهيدرولوژي تاج بارش و ساقاب درختان شاخه زاد توده هاي طبيعي بلوط ايراني (Quercus brantii Lindl.) و جنگلكاري‌شدۀ كاج تهران (Pinus eldarica Medw.) و سرو نقره اي (Cupressus arizonica Greene.) در جنگل هاي زاگرس (پارك جنگلي چغاسبز، شهرستان ايلام) است. مواد و روش ها: مشخصه هاي اكوهيدرولوژي تاج‌پوشش شامل نقطۀ اشباع آب تاج‌پوشش (Pʹg)، ظرفيت نگهداري آب تاج‌پوشش (S)، ضريب تاج‌بارش مستقيم (p) و نسبت تبخير به شدت باران در زمان بارندگي ( ) نيز مشخصات اكوهيدرولوژي تنه شامل ظرفيت نگهداري آب تنۀ (St)، ضريب ساقاب (pt)، نقطۀ اشباع آب تنه (Pʹʹg) و همچنين ضريب قيف‌شكل تاج (F) گونه هاي تحت بررسي براساس روش هاي استاندارد تعيين شد. يافته ها: نتايج به‌دست‌آمده به‌ترتيب در توده هاي بلوط ايراني، كاج تهران و سرو نقره اي براي مقادير نقطۀ برآوردي اشباع آب تاج‌پوشش 1.28، 2.02 و 1.83 ميلي‌متر؛ ظرفيت نگهداري آب تاج‌پوشش 1.2، 1.8 و 1.5 ميلي‌متر؛ نسبت تبخير به شدت باران در زمان بارندگي 0.13، 0.46 و 0.36؛ ضريب تاج‌بارش مستقيم 0.14، 0.28 و 0.22؛ ظرفيت نگهداري آب تنه 0.069، 0.112 و 0.14 ميلي‌متر؛ ضريب ساقاب 0.022، 0.069 و 0.061؛ نقطۀ اشباع آب تنه 3.14، 1.62 و 2.3 ميلي‌متر؛ و ضريب قيف‌شكل برابر 7.21، 10.22 و 9.45 بودند. نتايج بيانگر رابطۀ خطي مثبت بين مقدار ساقاب و مقدار باران بود. نتيجه گيري: به‌طور كلي با افزايش مقدار باران، مقدار ضريب قيف‌شكل تاج‌پوشش افزايش نشان داد. در بين سه توده، بلوط ايراني كمترين و كاج تهران بيشترين ميانگين ضريب قيف‌شكل تاج را داشت. با شناخت مؤلفه هاي اكوهيدرولوژي تاج‌پوشش و تنۀ گونه هاي مختلف درختي مختلف مي توان درك بهتري از چرخۀ آب در منطقه داشت. همچنين اين شناخت موجب مي شود كه با اطمينان بيشتري دربارۀ فاصله كاشت و تراكم درختان و اعمال تيمارهاي جنگل‌شناسي در راستاي بهبود آب ورودي به خاك از طريق باران در اين اكوسيستم جنگلي اظهار نظر كرد.