ارزيابي مديريت مشاركتي در حفاظت از ذخيره‌گاه‌هاي زيست‌كره (مطالعۀ موردي: پارك ملي گلستان)

مقدمه: ذخيره‌گاه‌هاي زيست‌كره، مناطق حفاظت‌شدۀ طبيعي- زيستي بين‌المللي هستند كه افزون‌بر حفاظت، دستاوردهايي مانند ارائۀ زيستگاه‌هاي پژوهشي كم‌نظير به دانشمندان و تجربۀ مهارت انسان در پشتيباني از توسعۀ پايدار را نمايان مي‌كنند. هدف اين پژوهش، ارزيابي مديريت مشاركتي در حفاظت از پارك ملي گلستان، از اولين ذخيره‌گاه‌هاي زيست‌كرۀ كشور است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع ميداني توصيفي است و داده‌هاي لازم با تكميل پرسشنامه‌هاي اينترنتي توسط جامعۀ هدف شامل سازمان‌هاي مردم‌نهاد، همياران طبيعت، جوامع محلي، نيروهاي دولتي و ديگر افراد جامعه تهيه شد. يافته‌ها: نتايج پژوهش، بيانگر تمايل همياران طبيعت به مشاركت در آموزش جوامع و مقابله با قاچاق چوب، تمايل جوامع محلي به پيشگيري از حريق و نيز گرايش سازمان‌هاي مردم‌نهاد به مشاركت در آموزش جوامع، پيشگيري از حريق و مقابله با قاچاق چوب است. همچنين اختلاف معني‌داري در مشاركت در آموزش جوامع، مشاركت در اطفا و پيشگيري از حريق، جلوگيري از تخريب و تبديل جنگل، مقابله با شكار غيرمجاز و قاچاق چوب و جلوگيري از ورود دام به جنگل در بين گروه‌ها ديده شد. نتيجه‌گيري: با توجه به اختلاف معني‌دار بين گروه‌ها، مي‌توان در زمينۀ مورد علاقه و مشاركتي آنان برنامه‌ريزي كرد. به‌علت سهولت دسترسي افراد جامعه به شبكه‌هاي اجتماعي و عضويت پررنگ آنها در گروه‌هاي محيط زيستي، مي‌توان از اين ظرفيت در آموزش و مشاركت بيشتر اين افراد در مديريت ذخيره‌گاه زيست‌كره بهره گرفت.