مقايسۀ ويژگي‌هاي ساختاري توده‌هاي شاخه‌زاد و دانه‌زاد راش شرقي (Fagus orientalis Lipsky) در جنگل‌هاي هيركاني (مطالعۀ موردي: جنگل‌هاي منطقۀ كجور نوشهر)

در شرايط خاص طبيعي اقليمي و رويشگاهي و غيرطبيعي ناشي از تخريب انسان راش مي‌تواند جست توليد كند و فرم شاخه‌زاد را پديد آورد. اين پژوهش به مقايسۀ ويژگي‌هاي ساختاري توده‌هاي شاخه‌زاد و دانه‌زاد راش جنگل‌هاي هيركاني در منطقۀ چتن شهرستان نوشهر مي‌پردازد. براي تعيين موجودي، قطر برابرسينۀ همۀ درختان با آماربرداري صددرصد اندازه‌گيري شد. براي بررسي ساختار مكاني در دو تودۀ قطعه ‌نمونه‌هاي 0.5 هكتاري با روش فاصله- آزيموت استقرار يافتند و همۀ فاكتورهاي مربوط برداشت شدند. موجودي خشك‌دارهاي سرپا و افتاده در دو توده نيز اندازه‌گيري شد. براساس نتايج در تودۀ شاخه‌زاد تعداد در هكتار درختان زنده و خشك راش به‌ترتيب 174 و 9.7 اصله در هكتار و حجم آنها به‌ترتيب 146.2 و 3.6 مترمكعب در هكتار بود. در تودۀ دانه‌زاد تعداد پايه‌هاي زنده و خشك راش 145 و 11 اصله در هكتار را شامل مي‌شد كه حجم آنها به‌ترتيب 147.5 و 12.1 متر مكعب بود. 55 درصد از خشك‌دارهاي سرپا در تودۀ شاخه‌زاد و 35 درصد از خشك‌دارهاي سرپا و 42 درصد افتاده در تودۀ دانه‌زاد در درجۀ يك پوسيدگي قرار داشتند. تعداد جست در جست‌گروه راش چهار پايه است كه سهم اين جست‌گروه‌ها 17 درصد فراواني كل جست‌گروه‌ها بود. جست‌گروه‌هاي شامل پنج جست و دو جست نيز 16.9 و 16.5 درصد فراواني را شامل مي‌شدند. شاخص‌هاي ساختار مكاني راش در تودۀ شاخه‌زاد شامل تفكيك پيلو، تجمعي كلارك- ايوانز، شاخص آميختگي، اختلاف قطر، ابعاد قطر و زاويۀ يكنواخت، به‌ترتيب نشان‌دهندۀ پيوستگي گونه‌اي، كپه‌اي، غالبيت شديد راش، اختلاف متوسط، كوچك بودن غالبيت ابعاد و توزيع كپه‌اي بود. در اين پژوهش، استفاده‌هاي سنتي از جنگل بر ويژگي‌هاي ساختاري رويشگاه‌هاي راش اثرگذار بوده است. بنابراين پيشنهاد مي‌شود كه اين توده‌ها و ديگر توده‌هاي مشابه به‌منزلۀ ذخيره‌گاه جنگلي حفاظت شوند تا سوق يافتن اين توده‌ها به‌سوي حالت مطلوب‌تر و پايداري سيماي سرزمين در اين مناطق تضمين شود.