بازسازي تناوب دبي و دماي ديرينه حوضه جاجرود بر اساس ژئوشيمي و رسوب‌شناسي پادگانه ها

پادگانه‌ها آرشيوهاي مهمي براي ديرينه‌شناسي به شمار مي‌روند. در اين پژوهش، تغييرات دماي ديرينه و تناوب دبي حوضه جاجرود در شمال شرق تهران بر اساس ويژگي‌هاي رسوب‌شناسي و ژئوشيمي پادگانه‌ها بررسي شده است. ابتدا با تكنيك‌هاي كلسيمتري، EC، XRF و PH نمونه هاي رسوبي آناليز و سپس اين داده ها با انديس‌هاي ميزان شوري، هوازدگي شيميايي، اسيديته و بلوغ لايه‌هاي رسوبي پادگانه‌ها ارتباط داده شده‌اند. نتايج نمايانگر سه دوره تغييرات دبي، طي تناوب دوره‌هاي سرد و گرم رود داده است. يكي در اوج دوره يخچالي كه انباشت برف و يخ در بخش كوهستاني كاهش دبي را به همراه داشته است(قبل از هولوسن). در مرحله دوم، با گذر از دوره يخچالي به گرم (11 تا 8 هزار سال قبل) جاجرود بيشترين دبي خود را تجربه كرده است. زيرا ذوب يخچال‌ها با دبي بارش توأم بوده است. وجود لايه‌بندي بسيار درشت‌بافت در پادگانه‌هاي اوايل هولوسن نشانگر وقوع سيلابهاي در اين دوره است. در مرحله سوم، تسلط شرايط گرم و خشك اخير(8 هزار سال پيش تاكنون) و فقدان ذخاير يخچالي، منجر به كاهش دبي رودها شده است. زيرا امروزه دبي جاجرود صرفاً از بارش‌ تأمين مي‌شود و وقوع سيلاب‌هاي دوره‌اي نيز نتيجه‌ مستقيم خروج از آستانه‌هاي شدت و مدت بارش‌ها است. بر اين اساس، مطالعات ژئوشيمي پادگانه ها مي‌تواند داده‌هاي ارزشمندي را براي بازيابي تغييرات ديناميكي جريان و دبي، طي دوره كواترنري فراهم كرده و قابل تعميم به ساير حوضه هاي مشابه است.