تعيين الگوي فركتالي در بازه‌اي از رودخانه قره‌سو استان اردبيل

بعد فركتال نمايه‌اي قوي و مهم در انعكاس خصوصيات فيزيكي و مورفولوژي رودخانه بوده و ارتباط تنگاتنگي با ساير ويژگي‌هاي فيزيكي و هندسي رودخانه‌ها دارد. در تحقيق حاضر به‌منظور بررسي وضعيت پيچان‌رودي رودخانه قره‌سوي استان اردبيل براساس الگوي فركتال از روش شمارش جعبه‌اي استفاده شد، سپس با استفاده از روش ‌همبستگي پيرسون، ارتباط ميان پارامترهاي مورفولوژيك مورد بررسي قرار گرفت. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد، بعد فركتال رودخانه قره‌سو بين 2.068 تا 2.186 متغير است. حداقل بعد فركتال در دسته اول و حداكثر در دسته هشتم قرار دارد. بر اساس رابطه معني‌داري ضريب تعيين ميان تعداد و مساحت دايره‌هاي مماس بر پيچان‌رود با مقادير 0.71 تا 0.84 مي‌توان گفت كه پيچان‌رودهاي مورد مطالعه در بازه مورد مطالعه از رودخانه قره‌سو از الگوي فركتالي و خودتشابهي پيروي مي‌كند. مقادير بعد فركتالي بازه روستاي انزاب- روستاي طالب‌قشلاقي برابر 2.23 محاسبه شد كه نشان مي‌دهد اين بازه داراي خاصيت خودتشابهي بيش‌تري است و مي‌تواند دليلي بر طبيعي بودن بازه مورد نظر باشد و نيز بازه مذكور در يك محدوده دشتي جريان دارد و رودخانه تكامل بيش‌تري پيدا كرده است. اين در حالي است كه در بازه روستاي طالب‌قشلاقي-سد سبلان مقدار بعد فركتالي برابر 1.85 به‌دست آمد كه مي‌تواند به عبور رودخانه از مسيرهايي با شيب بيش‌تر مرتبط باشد كه توسعه مئاندر را محدود نموده است. بايد اشاره شود كه برخي دخالت‌هاي انساني در مسير رودخانه و نيز عبور رودخانه از مجاورت اراضي كشاورزي در برخي موارد باعث تغيير در عرض و عمق رودخانه و محدوديت در گسترش مئاندرها شده است.