بررسي اثر بار كاري، خستگي، كيفيت خواب و وضعيت بدني بر اختلالات اسكلتي‌عضلاني در كارگران صنعت فولاد

اهداف: اختلالات اسكلتي‌عضلاني (MSDs) از جمله مشكلات شايع و مهم بهداشتي‌اجتماعي در جوامع صنعتي هستند كه باعث كاهش بهره وري، افزايش هزينه هاي درماني و كاهش كيفيت زندگي كارگران مي شوند. مطالعه‌ي حاضر با هدف بررسي تأثير حجم كار، خستگي، كيفيت خواب و وضعيت جسماني بر اختلالات اسكلتي‌عضلاني كارگران صنعت فولاد انجام شد.روش ‌‌‌كار: مطالعه‌ي حاضر از نوع توصيفي‌تحليلي بود كه در جمعيت ۵۴۰ نفري كارگران شاغل در صنعت فولاد شهرستان دزفول انجام شد. بر اساس نمونه‌‌گيري تصادفي ساده، ۴۰۰ نفر به‌عنوان نمونه، انتخاب شدند. ابزارهاي مورد استفاده در اين پژوهش، پرسش‌نامه‌ي اطلاعات دموگرافيك افراد، پرسش‌نامه‌ي اختلالات اسكلتي‌عضلاني كرنل (CMDQ)، خستگي شغلي سوفي (SOFI)، كيفيت خواب پيتسبورگ (PSQI) و شاخص بار كاري NASA-TLX بود و همچنين، براي ارزيابي وضعيت بدني افراد از روش ربا (REBA) استفاده شد. براي تجزيه‌وتحليل داده ها، از شاخص هاي آمار توصيفي و براي بررسي روابط بين متغيرهاي مشاهده‌شده و پنهان، از مدل معادلات ساختاري (SEM) استفاده شد. داده‌ها در سطح معني‌داري ۰/۰۵ و در نرم‌افزار SPSS نسخه‌ي ۲۵ آناليز شدند.يافته‌ها: با توجه به سنجش شيوع اختلالات اسكلتي‌عضلاني، كمردرد با ميانگين و انحراف معيار 52/39±2544 در رتبه‌ي اول و زانودرد با ميانگين و انحراف معيار 46/43±26/45 در رتبه‌ي دوم بودند كه نشان‌دهنده‌ي شيوع بالاي اين اختلالات در ميان كارگران صنعت فولاد است. نتايج تحليل هم‌بستگي نشان داد كه بين بار كاري، خستگي، كيفيت خواب و وضعيت بدني با اختلالات اسكلتي‌عضلاني رابطه‌ي مثبت و معناداري وجود دارد (۰/۰۵ P). با توجه به شاخص RMSEA كمتر از ۰/۱، مدل پيشنهادي در اين مطالعه از برازش مناسب برخوردار بود و نقش متغيرهاي بار كاري، خستگي، كيفيت خواب و وضعيت بدني را در ايجاد اختلالات اسكلتي‌عضلاني به‌صورت مستقيم و غيرمستقيم، به‌خوبي نشان داد.نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بهبود وضعيت ارگونومي محل كار، كاهش بار كاري، خستگي و بهبود كيفيت خواب مي‌تواند احتمال بروز اختلالات اسكلتي‌عضلاني را در كارگران كاهش دهد.