تغيير براي سلامتي؛ يك مداخله بازاريابي اجتماعي پايين‌دستي براي كاهش مصرف غذاهاي آماده در بين دانش‌آموزان

مقدمه: يكي از مشكلات حوزه سلامت، افزايش گرايش به مصرف غذاهاي آماده است. شواهد نشان از تغييرات سريع ساختار مصرف غذا و شيوع چاقي در كشورهاي در حال توسعه دارد. بازاريابي اجتماعي به عنوان يك چارچوب تغيير رفتار، كارايي خود را در بهبود جامعه به ويژه كاهش مصرف‌گرايي نشان داده است. پژوهش حاضر با هدف كاهش مصرف غذاهاي آماده در بين دانش‌آموزان، اقدام به طراحي و پياده‌سازي يك پويش بازاريابي اجتماعي نمود. روش‌ها: اين مطالعه از نوع پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه شاهد بود كه بر روي 352 نفر از دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول شهر ياسوج در بازه زماني 20 مهر تا 25 دي سال 1397 و با روش نمونه‌گيري دو مرحله‌اي تصادفي ساده انجام شد. اين پويش مبتني بر يك مدل ده مرحله‌اي طراحي و اجرا گرديد. طراحي آميخته مداخله نيز بر مبناي يك پژوهش تكويني صورت گرفت. يافته‌ها: كاهش معني‌داري در دو متغير رفتاري ميزان مصرف و روند مصرف در گروه آزمون پس از اجراي مداخله در مقايسه با گروه شاهد (05/0 P) و در مقايسه با مقادير اين متغيرها پيش از انجام مداخله (01/0 P) وجود داشت. ساير شاخص‌هاي ارزيابي پويش مانند آگاهي از پويش با 1/81 درصد، يادآوري پيام‌ها با 4/79 درصد، تدوين برنامه غذايي هفتگي با 0/60 درصد، توانايي محاسبه شاخص توده بدني (Body mass index يا BMI) با 7/67 درصد و تعيين سقف ماهانه مصرف با 9/38 درصد نيز حاكي از موفقيت قابل قبول پويش بود. نتيجه‌گيري: تحقيق حاضر با بهره‌گيري از رويكرد بازاريابي اجتماعي و طراحي آميخته مناسب مبتني بر پژوهش تركيبي، مي‌تواند به عنوان الگوي مؤثري براي كاهش مصرف غذاهاي آماده در بين دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گيرد.