روش‌هاي تدريس اخلاق حرفه‌اي در ايران: يك مطالعه مروري

زمينه و هدف: در كليه رشته‌ها و به خصوص رشته‌هاي علوم پزشكي، اخلاق حرفه‌اي از جايگاه ويژه و والايي برخوردار است، اما شواهد نشان مي‌دهد در طي دوره تحصيل چندان به آن پرداخته نمي‌شود و هم رفتار دانشجويان و كاركنان در محيط‌هاي باليني نشان‌دهنده موارد متعددي از عدم رعايت اخلاق حرفه‌اي از سوي آن‌ها در بالين بيماران است، لذا با توجه به اهميت موضوع اخلاق حرفه‌اي در رشته‌هاي پزشكي و پيراپزشكي، مقاله حاضر به بررسي روش‌هاي تدريس اخلاق حرفه‌اي در ايران پرداخته است. مواد و روش‌‌ها: مطالعه حاضر به روش مروري انجام شده است. با استفاده از راهبرد جستجوي سه مرحله‌اي با استفاده از واژگان كليدي فارسي «اخلاق حرفه‌اي»، «اخلاق پزشكي»، «اخلاق پرستاري»، «كدهاي اخلاقي» و آموزش و واژگان كليدي انگليسي «Medical Ethics»، «Nursing Ethics»، « Professional Ethics»، «Ethical Codes» و «Education» در پايگاه‌هاي اطلاعاتي Magiran، Iranmedex، Sid، Googlescholar جستجو شده و مقالات انتشاريافته توسط ايرانيان در مجلات معتبر كه در آن‌ها به طور ويژه يك روش آموزشي براي تدريس اخلاق حرفه‌اي به دانشجويان يا كاركنان رشته‌هاي پزشكي و پيراپزشكي به كار گرفته شده و تأثير آن مورد مطالعه قرار گرفته بود، وارد مطالعه شده و مورد بررسي قرار گرفتند. ملاحظات اخلاقي: در همه مراحل اين تحقيق شامل مطالعه و گردآوري داده‌ها، مستندسازي، تحليل و نشر آن‌ها ملاحظات اخلاقي رعايت شده است. يافته‌ها: مقالات به دست‌آمده در اين مطالعه مروري، اگرچه محدود بود، اما دربردارنده به كارگيري روش‌هاي مختلف در تدريس اخلاق حرفه‌اي بودند شامل سخنراني، بازخواني روايي، مبتني بر مورد، جستجوگري به شيوه محاكم قضايي، ايفاي نقش يا نمايش و تحليل عملكرد و... كه نتايج مطالعات همگي حاكي از تأثيرگذاري روش‌هاي مذكور در آموزش اخلاق حرفه‌اي بود. در بين اين روش‌ها، روش سخنراني از رواج بيشتري برخوردار بوده و موارد متعددي از تحقيقات به روش سخنراني پرداخته بود، در برخي ديگر روش سخنراني با ساير روش‌ها مقايسه شده بود و در ساير موارد به روش‌هاي جديدتر پرداخته شده و به استفاده از روش‌هاي نوين و خلاقانه در آموزش اخلاق توصيه شده بود. نتيجه‌گيري: آموزش اخلاق حرفه‌اي در رشته‌هاي پزشكي و پيراپزشكي فارغ از نوع خاص روش آموزشي حائز اهميت و داراي جايگاه ويژه است كه با در نظرگرفتن شرايط موجود در بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي درماني كشور پيشنهاد مي‌شود به فراخور محيط آموزش، امكانات موجود و خصوصيات فراگيران از روش‌هاي آموزشي مناسب در آموزش اخلاق استفاده لازم صورت گيرد.