بازخواني سنت كپي‌سازي در نقاشي ايراني دورۀ گذار بر اساس رويكرد «از آن‌ خودسازي»

دوره‌هايي از نقاشي ايراني، كه شامل نقاشي واقع‌گراي اواخر دورۀ صفوي و بخش زيادي از دورۀ قاجار و اوايل دورۀ پهلوي است، پس از ظهور نقاشي مدرن در ايران واپس زده‌شده و رو نگاري از آثار پيشينيان، كه از شيوه‌هاي بارز استادان اين دوره‌ها به شمار مي‌آمد، بسيار مورد نكوهش قرارگرفته است. امروزه، علي‌رغم ظهور رويكردهاي نوين در هنر معاصر و شيوه‌هاي پست‌مدرنيستي‌اي از قبيل «از آن ‌خودسازي»، همچنان مقاومت بسياري در پذيرش و درك آثار توليدشده طي آن دوره‌ها وجود دارد. هدف اين نوشتار برقراري پيوند ميان سنت كپي‌سازي در نقاشي ايراني با رويكرد «از آن‌ خودسازي» در هنر معاصر است. بنابراين هدف اين تحقيق اين بوده كه ضمن مطالعه و بررسي آثار كپي شده در دو دورۀ فرنگي سازي و تجددگرايي، مباني و كاركردهاي مشابه كپي‌سازي‌ و «از آن ‌خودسازي» را نشان دهد. سؤالات اصلي اين پژوهش عبارت‌اند از 1. نقاشان اين دوره‌ها چرا و چگونه دست به كپي آثار پيشينيان زده‌اند؟ و 2. آيا مي‌توان خوانش جديدي از آثار ايشان بر پايۀ مفاهيم و كاركردهاي شيوۀ نوين «از آن‌ خودسازي» ارائه كرد؟ بدين منظور در اين پژوهش از روش تحقيق توصيفي-تحليلي استفاده‌شده و اطلاعات موردنياز به روش كتابخانه‌اي گردآوري‌شده است. درنهايت، بر اساس نتايج پژوهش كنوني مشخص شد آثار كپي‌سازي شده ايراني در دوره‌هاي موردنظر اين پژوهش به طرز چشمگيري با اهداف و كاركردهاي رويكرد «از آن‌ خودسازي» مطابقت دارند. ازاين‌رو و با توجه به حضور امضاي اين هنرمندان در پاي آثار كپي شده از يك‌سو و به رسميت شناخته شدن اين قبيل آثار از سمت نهادهاي هنري و نگهداري آنان در موزه‌ها از سوي ديگر مي‌توان خوانشي نو از اين آثار در قالب آثاري از آن ‌خودسازي شده ارائه كرد.