سبز شدن حقوق بشر: تاملي بر شكل گيري و تحول «حقوق بشر زيست محيطي»

گفتمان حقوق بشر تا ساليان مديدي به موضوعات مرتبط با محيط زيست توجهي نداشت. پس از شكل گيري بحران محيط زيست، اين مسئله مطرح شده كه آيا موضوعات زيست محيطي مي‌توانند ابعاد حقوق بشري داشته باشند(سويه نخست) يا مسائل حقوق بشري نيز مي توانند ابعاد زيست محيطي به خود بگيرند؟( سويه دوم) در اين مقاله سعي شده است تا با روش تحليلي توصيفي فرآيند و چگونكي شكل گيري برخي ابعاد حقوق بشري مسائل زيست محيطي و نيز برخي ابعاد زيست محيطي مسائل حقوق بشري تحليل و بررسي گردند. فرآيند شكل گيري حقوق بشر زيست محيطي نيز بويژه پس از صدور اعلاميه‌هاي استكهلم و ريو نشان مي‌دهد كه حقوق بشر (با وجود اسنادي كه قدمت بيشتري دارد) و محيط زيست تا به امروز به موازات هم توسعه يافته‌اند. حق برآب سالم، حق بر هواي پاك، حق بر محيط آرام، حق دسترسي به اطلاعات زيست محيطي، حق مشاركت در تصميم گيري‌هاي زيست محيطي و حق دسترسي به عدالت در موضوعات زيست محيطي از مهمترين و معروفترين مولفه‌هاي سبز شدن حقوق بشر به شمار مي‌روند. فرض اساسي نويسنده در پاسخ به سئوال اصلي كه( آيا مسائل زيست محيطي ابعاد حقوق بشري دارند و مي‌توان گفت موضوعات حقوق بشري ابعاد زيست محيطي به خود گيرند؟ ) اين است كه امروزه مواجه با تلقي خاصي از حقوق بشر هستيم كه بايد آن‌را سبز شدن حقوق بشر يا همان «حقوق بشر زيست محيطي» نام نهاد. لزوم توجه به مناسبات نزديك ميان حقوق بشر و محيط زيست، از جمله اينكه، از سويي تحقق بسياري از حق‌هاي بشري به تحقق محيط زيست سالم وابسته است. از سويي ديگر حقوق محيط زيست نيز براي اجراي مطلوبتر نيازمند به حقوق بشر است، مهمترين يافته اين مقاله مي‌تواند باشد.