صورت و سيرت لباس ايراني پيش از اسلام با استناد بر آثار هنري و منابع مكتوب‏

بررسي پوشاك يكي از روش‌هاي شناخت فرهنگ جوامع و پيش‌درآمد شناخت ريشه‌هاي فرهنگي، رفتارهاي اجتماعي و نظام‌هاي ديني، عقيدتي و اقتصادي است. لباس از ابتداي شكل‌گيري تمدن، در اشكال مختلف و در تناسب با نيازهاي انسان شكل و فرم گرفته‌است و به شاخصه‌هاي فرهنگي، زيبايي‌شناختي، باورها، كاربردها، كاركردها، قدرت، سياست و جايگاه اجتماعي اشاره دارد. پژوهش حاضر با هدف تأييد اين فرضيه كه لباس‌ ايراني حامل پيام‌ و روايتگر ارتباط منطقي با مفاهيمي است كه از فرهنگ ايراني نشأت گرفته‌اند، به اين پرسش پاسخ خواهد داد كه آيا ازطريق بررسي نمونه‌آثار مكتوب و تصويري مي‌توان به اين ارتباط دست يافت؟ اگرچه روش تحليلي- تاريخي، جوابگوي بخشي از حقيقت موضوع است ولي به‌واسطهٔ درهم‌تنيدگي ماهيت موضوع با اعتقادات، آيين‌ها و فرهنگ ايراني بايد از روش فراتاريخي نيز براي خوانش و تفسير موضوع بهره برد. شيوهٔ جمع آوري اطلاعات اين پژوهش، اسنادي و كتابخانه‌اي است و به جست‌وجوي پيوندهاي منطقي موجود در تاريخ و هنر ايران و تفسير و تحليل برمبناي داده‌هاي موجود در قالب آثار هنريِ شكل‌گرفته در بستر تاريخ مي‌پردازد. نتايج و شواهد كسب‌شده از اين پژوهش به وابستگي نوع پوشش با دين و آيين و ديگر مباحث مرتبط با فرهنگ اشاره داشته و روايتگر اين موضوع است كه انواع لباس در فرهنگ ايراني، همواره متناسب با شرايط، نوع بينش و توسعهٔ نظام فكري ايراني طراحي شده‌اند و با افزايش تجربهٔ زيستي و مدنيّت، اين دانش پاسخي مناسب‌تر، متنوع‌تر، كاربردي‌تر و دقيق‌تر به تناسبات انساني داده‌است. ارتباط نوع خاصي از لباس با مفاهيم مرتبط با آن به‌صورت شناسه‌اي هويت‌ساز، ابعاد نمادين و رازهاي تاريخي را رمزگشايي كرده و مؤيد ارتباط منطقي ميان صورت و سيرت لباس ايراني است.