توسعه به شرق، راه‌حل مديريت شهري مشهد براي بازگرداندن حرم مطهر به مركزيت؟!

توسعه‌ شهر مشهد به لحاظ شكلي و جغرافيايي بنابر دلايل گوناگون به سمت شمال‌غرب بوده است. به طوري كه در حال حاضر شهر داراي كشيدگي شمال‌غربي - جنوب شرقي است. مديريت شهري مشهد در دوره‌ اخير - به دلايل معلوم و غيرمعلوم -  به دنبال توسعه‌ تحميلي شهر به سمت شرق بوده است. از جمله دلايل مطرح‌شده براي اين تصميم كلان در سازمان فضايي شهر، خارج‌شدن حرم از مركزيت و به حاشيه‌رفتن آن ذكر شده است. اين يادداشت با تبيين مفهوم مركزيت، رويكرد مديريت شهري مشهد در اتخاذ اين‌گونه تصميمات كلان شهري را مورد نقد قرار داده، چرا كه به دليل فقدان نگاه تخصصي، فهم مديران از مفهوم «مركز»، به امري سطحي چون «وسط‌بودن» در شهر تقليل يافته است و با توسعه‌ شهر به سمت جنوب‌شرقي قصد بازگرداندن حرم مطهر به مركز (وسط) شهر را دارد. اين در حالي است كه اساساً «مركز» فراتر از جايگاهش در سازمان فضايي شهر، داراي مفهومي ذهني و مجرد است. هر چند فرصت پيش‌روي اين رويكرد مديريت شهري را مي‌‌توان حركت در راستاي ارتقاي عدالت در ابعاد گوناگون آن همچون عدالت فضايي، اقتصادي، توجه به مناطق حاشيه‌اي و... دانست، اما هرگونه برنامه‌ريزي، طراحي و مداخله در مقياس شهر مستلزم بررسي‌‌هاي تخصصي و نگاهي كل‌نگر به شهر است، در غير اين صورت محكوم به شكست خواهد بود و نتيجه‌‌اي جز هدررفتن منابع نخواهد داشت.