گاه‌شناسي نسبي و كاركرد سنگ‌نگاره‌هاي بخش هوراند شرقي قراداغ، شمال غربي فلات ايران

در ادامه‌ بررسي‌هاي پروژه‌ باستان‌شناختي قراداغ كه از سال 1387 آغاز شده است، هيئت نويسندگان در سال 1392 موفق به شناسايي، گزارش و مستندسازي سه محوطه‌ باستاني داراي 1571 سنگ‌نگاره‌ مسبك انساني و جانوري از سه روستاي «گوتانلو»، «لقلان» و «نوقادا» واقع در شرق شهرستان «هوراند» استان آذربايجان شرقي شد. افزون‌بر انسان‌هايي برهنه، چند سگ و شتر و شماري از نقش‌هاي شبه‌هندسي، اكثر نقوش جانوران اين مجموعه، بزسانان و آهوسانان است كه با مجموعه‌هاي «گمي‌قايا»ي نخجوان، «گغام- جنگيرداغ» و «قوبوستان» قفقازيه‌ جنوبي قابل قياس‌اند و حتي نمونه‌هاي مشابهي در مجموعه‌ هنر صخره‎اي «والكامونيكا»ي ايتاليا دارند. روش‌شناسي اين پژوهش بر شناسايي، بررسي ميداني، مستندنگاري اين سنگ‌نگاره‌ها و تفسير مردم‌شناختي آن‌ها استوار است. مجموعه‌ داده‌هاي اين پژوهش مي‌تواند در سه گروه «گوتانلو» با 700 نقش، «زردره‌سي» با 171 نقش و نوقادا در دو ناحيه‌ «داشلي‌سرا»ي نوقادا با 300 نقش و «قشلاق‌دره‌سي» نوقادا با 400 نقش دسته‌بندي و بررسي شود. گاه‌شناسي نسبي و كاركرد سنگ‌نگاره‌هاي هوراند شرقي، موضوع و مسئله‌ اين پژوهش است كه برمبناي آن، فرضيه‌ نخست، گاه‌شناسي نسبي اين سنگ‌نگاره‌ها را مربوط ‌به دوران پيشاتاريخ و نوسنگي پاياني هزاره‌هاي ششم و پنجم پيش از ميلاد پيشنهاد مي‌كند. اما فرضيه‌ دوم براي تبيين كاركرد اين سنگ‌نگاره‌ها، مبتني‌بر آيين يا سنت جادوي شكار است كه گزارش‌هاي مردم‌نگاري، رواج آن ميان اجتماعات يا گروه‌هاي بدوي «شكارچي- خوراك‌جو» همانند «آبوريژين»هاي استراليايي و «بوشمنان» آفريقايي (قوم سان) را تأييد كرده‌اند. همچنين، نشانه‌هاي مناسك شاماني كه پيش‌تر براساس نمونه‌ بررسي‌هاي1381-1376 پيشنهاد شده بود، در سنگ‌نگاره‌هاي هوراند شرقي قراداغ دوباره رويت و تأييد مي‌شود.