نقدي بر شاهنامۀ نقالان مرشد زريري

در سال هاي اخير با شناسايي و تصحيح طومارهاي نقالي شاهنامه تا حدود زيادي نگاه شاهنامه پژوهان و اديبان به طومارها تغيير يافته است. يافته ها حاكي از آن است كه طومارهاي نقالي صرفاً زادۀ ذهن و تخيل نقالان نبوده و در بعضي موارد آبشخورها و منابع طومارها به روزگار قبل از اسلام يا در دورۀ اسلامي به قبل از سروده شدن شاهنامه فردوسي برمي گردد. ازطرف ديگر زبان و سبك طومارهاي نقالي تصحيح‌شده با آنچه راويان در مجلس نقل به اجراي آن مي پرداخته اند، تفاوت دارد و هردو را نمي توان از يك گروه به حساب آورد. ازين رو تصحيح طومارهاي نقالي بايد به صورت كاملاً تخصصي و برابر با موازين درست علمي انجام بگيرد تا نتايج حاصله منجر به شناخت بهتر از طومارها و منابع آنها گردد. شاهنامۀ نقالان، كه در روزگار ما تأليف شده است، يكي از طومارهاي جامع نقالي شاهنامه به شمار مي رود. جليل دوستخواه اين طومار را در سال 1396 تصحيح و منتشر كرده است. در اين مقاله، كتاب شاهنامۀ نقالان از دو منظر مورد ارزيابي قرار خواهد گرفت؛ در بخش نخست اشتباهات و تناقض هاي مؤلف اثر، مرشد زريري، مطرح خواهد شد و در بخش دوم در يك نگاه دقيق تر، روش مصحح اثر، جليل دوستخواه، به بوتۀ نقد در خواهد آمد. نتايج اين بررسي نشان مي‌دهد كه به اين كتاب، در هردو بخش تأليف و تصحيح، آسيب هايي راه يافته است.