ارزيابي عملكرد اقدامات مكانيكي و بيومكانيكي آبخيزداري بر تغييرات سيلاب، فرسايش و رسوب و پوشش گياهي در مناطق خشك و نيمه خشك (مطالعه موردي: حوزه آبخيز بادكش شهرستان ميناب)

هدف: هدف از اين پژوهش بررسي ميزان اثربخشي فعاليت‌هاي آبخيزداري انجام‌شده در‌ سطح حوزه آبخيز بادكش بود.روش و داده ‌ها: بدين منظور اطلاعات دوره قبل از اجراي فعاليت‌هاي آبخيزداري از گزارش‌ها و مطالعات انجام شده استحصال شد. نقشه‌هاي پايه منطقه نظير توپوگرافي، زمين‌شناسي و غيره تهيه شد. سپس با مراجعه به منطقه مورد مطالعه از كليه اقدامات آبخيزداري انجام شده در حوزه، بازديد به عمل آمد. در ارتباط با عمليات بيولوژيك و بيومكانيكي براي بررسي تغييرات پوشش گياهي از مقايسه شاخص NDVI در دو زمان قبل و بعد از انجام عمليات آبخيزداري استفاده شد. مقايسه فرسايش و رسوب قبل و بعد از عمليات با استفاده از مدل برآوردي مطالعات اوليه (MPSIAC) انجام و اثربخشي و كارايي عمليات آبخيزداري بر فرسايش و رسوب، ‌سيل و پوشش گياهي بررسي گرديد.يافته‌ ها: نتايج نشان داد تعداد ۱۵ مورد عمليات مكانيكي شامل ۱۴ مورد بند سنگي ملاتي و يك مورد پخش سيلاب در حوزه اجرا شده است. اين عمليات‌ قابليت تله‌اندازي رسوبي در حدود ۷۵۱۸۷۳۳ مترمكعب را دارا هستند، از اين حجم مخزن، ‌‌ حدوداً ۵۷۵۴۹۱۰ مترمكعب توسط رسوبات آورده شده از بالادست حوزه تاكنون به تله افتاده است. ميزان فرسايش ويژه از ۸/۷۴ تن در هكتار به ۷/۴۶ تن در هكتار رسيده است و ميزان رسوب نيز كاهش محسوسي داشته است. دو عرصه ۲۰۰ و ۵۸ هكتاري از اراضي حوضه تحت عمليات بيومكانيكي هلالي‌هاي آبگير قرار گرفته و در داخل هلالي‌‌هاي آبگير نيز عمليات بيولوژيك كپه‌كاري انجام شده است.نتيجه‌ گيري: نتايج نشان مي‌دهد  تغييرات زماني شاخص NDVI براي كل حوزه داراي روند مثبت بوده و از سال ۲۰۱۸ به بعد با اجراي عمليات بيومكانيكي در عرصه موردنظر مقدار اين شاخص نسبت به ميانگين بلندمدت كل حوزه، افزايش يافته است.نوآوري، كاربرد نتايج:  تاكنون ارزيابي اثرات اقدامات آبخيزداري كمتر انجام شده است. بررسي اثربخشي اين اقدامات مي‌تواند به تداوم اين اقدامات يا تغيير در نحوه اجراي آن‌ها كمك كند. اين امر مي‌تواند به جلب توجه تصميم‌گيرندگان حوزه آبخيز در جهت سرمايه‌گذاري كمك كند.