بررسي و ارزيابي انتشار و پراكنش آلاينده بنزن در جايگاههاي سوخت منطقه 4 تهران با استفاده از مدل AERMOD و تعيين نقاط خطرناك و امن با استفاده از مدل WISER

زمينه و هدف: بنزن به عنوان يكي از تركيبات آلي فرار از آلاينده‌هاي اصلي در آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ مي‌باشد. اين تركيب علاوه بر اثرات زيست‌محيطي داراي اثرات بهداشتي مختلفي نيز مي‌باشد. مطالعه حاضر با هدف اندازه‌گيري اين تركيب در جايگاه‌هاي سوخت در يك منطقه موردي در شهر تهران و همچنين مدل‎‌سازي پراكنش آن جهت تعيين فواصل ايمن صورت گرفته است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه به اندازه‌گيري ميزان غلظت انتشار آلاينده بنزن در تعداد 11 پمپ بنزين منتخب در منطقه 4 شهر تهران و براي يك دوره يك‌ساله و با استفاده از روش كروماتوگرافي با دتكتور يونيزاسيون شعله GC FID پرداخته شده است. سپس با استفاده از مدل AEROMOD مدل‎‌سازي پراكنش و پخش آلودگي انجام و جهت تعيين فواصل ايمن در جهت كمك به پاسخگويي در شرايط اضطراري مربوط به مواد شيميايي از محل انتشار در مواجهه با آلودگي‌ها از نرم‌افزار WISER استفاده شده است. يافته‌ها: نتايج حاصل از اندازه‌گيري ميزان بنزن در ايستگاه‌هاي منتخب نشان داد كه ميانگين ميزان انتشار اين آلاينده در فصل هاي بهار، تابستان، پاييز و زمستان به ترتيب 3/07، 3/50، 2/95 و 2/35 ميكروگرم بر مترمكعب مي‌باشد كه اين ميزان انتشار اين آلاينده در حدود 3 جايگاه نيز بالاتر از حد استاندارد بوده و خطرناك براي سلامت ساكنين در اين مناطق است. ايستگاه‌هاي 53 و منطقه نمونه‌برداري تختي به ترتيب با ميزان انتشار 4/24 و 1/62 ميكروگرم بر مترمكعب بيشترين و كمترين ميزان انتشار بنزن را به خود اختصاص داده‌اند. همچنين نتايج حاصل از مدل پراكنش نشان‌دهنده‌ي ميزان بيشينه غلظت سالانه آلاينده بنزن ناشي از فعاليت جايگاه‌هاي سوخت در منطقه مورد مطالعه در حدود ميكروگرم بر مترمكعب 7/89 بوده است كه در مقايسه با استاندارد بالاتر از حد مجاز قرار دارد و در مناطق ايمن شناسايي شده توسط مدل WISER نيز ميزان انتشار به حدود حداقل 0/5 و حداكثر 0/7 ميكروگرم بر مترمكعب رسيده است كه در فاصله بين حداقل 50 و حداكثر 300 از منطقه نمونه برداري شده قرار دارد. نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي تحقيق مي‌توان نتيجه گرفت كه در مكان‌هاي منتخب نمونه‌برداري ميزان انتشار محيطي آلاينده بنزن در فصل تابستان بيشتر و در فصل زمستان از ساير فصول كمتر است و با افزايش فاصله از محل انتشار از ميزان غلظت بنزن كاسته شده است و جمعيت تحت تاثير نيز با فاصله از منطقه كمتر تحت تاثير قرار گرفته و مناطق ايمن نيز بر همين مبنا شناسايي مي‌گردد. از آنجائيكه اين تركيب شيميايي در پمپ‌بنزين‌ها قادر به تاثير بر سلامت ساكنين اين مناطق مي‌باشد و حداقل در برخي از ايستگاه‌هاي منتخب نمونه‌برداري بالاتر از حد استاندارد مي‌‌باشد؛ نيازمند برنامه‌هاي علمي و هدفمند در كنترل و پايش در هر منطقه شهرداري در اين استان و در جايگاه‌هاي سوخت خواهيم بود.