بررسي تأثير جهت گيري كارآفرينانه سبز و قابليت‌هاي پويا بر عملكرد پايدار كسب‌وكار با توجه به نقش ميانجي عملكرد نوآوري سبز

مقدمه و هدف: محققان بر اين باورند كه اگر رشد جمعيت و اقتصاد جهان با سرعت فعلي ادامه يابد، استفاده از منابع طبيعي زمين از ظرفيت آن فراتر خواهد رفت و اين موضوع مسائل مربوط به حفاظت از محيط زيست را كه به آن توسعه پايدار مي گويند، مطرح مي كند. توسعه پايدار توسعه اي است كه نيازهاي كنوني را بدون به خطر انداختن توانايي نسل هاي آينده در برآوردن نيازهاي خود برآورده كند. همچنين به معناي دقيق تر، راهبرد توسعه پايدار به معناي ايجاد هماهنگي بين انسان و انسان و طبيعت است و به اين معناست كه پايداري جوامع اجتماعي را ايجاب مي كند كه ديدگاه زيست محيطي را در كنار چشم انداز اقتصادي در پيشرفت توسعه و بهبود عملكرد مديريت كنند. همچنين مشكلات جدي زيست‌محيطي ناشي از توسعه سريع اقتصادي باعث شده است تا به عملكرد پايدار شركت‌ها توجه بيشتري داشته باشند و همچنين افزايش نگراني در مورد مصرف بي رويه منابع، تخريب محيط‌زيست و نابرابري‌هاي اجتماعي، ضرورت دستيابي به اقتصاد و جامعه پايدار براي دستيابي به عملكرد پايدار در محيط پرتلاطم و پوياي صنعتي امروزي، شركت ها بايد همواره به محيط زيست توجه داشته باشند تا بتوانند اثرات زيست محيطي را به بهترين نحو كاهش دهند كه علاوه بر رفع دغدغه هاي زيست محيطي مشتريان، باعث كاهش هزينه ها نيز مي شود. همچنين به گونه اي مديريت كنند كه قيمت كالاها و خدمات توليدي آنها رقابتي باشد. از آنجايي كه توسعه پايدار به عنوان يك هدف اجتماعي گسترده با تمركز بر ضرورت يكپارچه سازي و پيگيري رفاه انسان همراه با توقف تخريب محيط زيست مطرح شد. به اين ترتيب برخي از كارآفرينان به دنبال دستيابي به اهداف توسعه پايدار با هدف ادغام اهداف اجتماعي و زيست محيطي در كسب و كار بوده اند. به دليل ارزش‌ها و انگيزه‌هايي كه اين نوع فعاليت‌ها را ايجاد مي‌كنند، اغلب به آن‌ها كارآفريني پايدار مي‌گويند. با توجه به مطالب بيان شده، در اين پژوهش، ضمن پرداختن به تأثير جهت‌گيري كارآفرينانه سبز و قابليت‌هاي پويا در شركت‌هاي تعاوني كشاورزي و صنايع غذايي استان مازندران بر عملكرد نوآوري سبز، تأثير اين جهت گيري بر موفقيت اين شركت‌هاي تعاوني براي دستيابي به عملكرد پايدار و بهبود آن مورد بررسي قرار گرفت.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر بر اساس هدف كاربردي و از نظر شيوه گردآوري اطلاعات توصيفي- علي از نوع پيمايشي و از نظر زمان نيز از نوع مقطعي است. جامعه آماري مورد بررسي شامل 1300 نفر از اعضاي شركت‌هاي تعاوني توليدي كشاورزي استان مازندران بود كه با توجه به جدول كرجسي-مورگان، تعداد 297 پرسشنامه در بين اعضاي شركت‌هاي تعاوني توليدي كشاورزي استان مازندران به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي به تفكيك تعاوني توزيع شد و از اين تعداد، 250 پرسشنامه جمع آوري گرديد (نرخ پاسخگويي 84 درصد) كه مبناي پژوهش حاضر قرار گرفت. ابزار اندازه‌گيري شامل پرسشنامه جهت‌گيري كارآفرينانه سبز؛ قابليت‌هاي پوياي سبز؛ عملكرد نوآوري سبز و عملكرد پايدار كسب‌وكار بود كه ضرايب آلفاي كرونباخ آن‌ها بالاي 0/7 به دست آمد. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS25 و SmartPLS3 بهره گرفته شد. يافته‌ها: نتايج پژوهش نشان داد كه جهت‌گيري كارآفرينانه سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار (t=5.942 و β=0.266) و عملكرد نوآوري سبز (t=6.074 و β=0.290) اثر مستقيم، مثبت و معني‌داري دارد. قابليت‌هاي پوياي سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار (t=7.732 و β=0.338) و عملكرد نوآوري سبز (t=8.249 و β=0.390) اثر مستقيم، مثبت و معني‌داري دارد. همچنين، عملكرد نوآوري سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار (t=8.672 و β=0.427) اثر مستقيم، مثبت و معني‌داري دارد. در نهايت، ارتباط ميان جهت‌گيري كارآفرينانه سبز با عملكرد پايدار كسب‌وكار با اثرگذاري متغير ميانجي عملكرد نوآوري سبز مثبت و معني‌دار است (t=4.680 و β=0.124). علاوه بر اين، آماره VAF برابر با 0/318 مي‌باشد. اين بدان معناست كه 31/8 درصد از اثر كل جهت‌گيري كارآفرينانه سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار از طريق متغير ميانجي عملكرد نوآوري سبز تبيين مي‌شود. علاوه براين، ارتباط ميان قابليت‌هاي پوياي سبز با عملكرد پايدار كسب‌وكار با اثرگذاري متغير ميانجي عملكرد نوآوري سبز مثبت و معني‌دار است (t=5.781 و β=0.167). علاوه بر اين، آماره VAF برابر با 0/329 مي‌باشد. اين بدان معناست كه 32/9 درصد از اثر كل قابليت‌هاي پوياي سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار از طريق متغير ميانجي عملكرد نوآوري سبز تبيين مي‌شود.نتيجه‌گيري: هدف از اين پژوهش تعيين تأثير گرايش كارآفريني سبز و قابليت‌هاي پوياي سبز بر عملكرد پايدار كسب‌وكار با توجه به نقش واسطه‌اي عملكرد نوآوري سبز در شركت‌هاي تعاوني كشاورزي استان مازندران است. گرايش كارآفريني سبز به معناي تمركز بر فعاليت هايي است كه براي ايجاد ارزش اقتصادي، بهبود و حفظ محيط زيست و كاهش اثرات منفي آن انجام مي شود. براي دستيابي به اين هدف لازم است شركت ها با استفاده از روش هاي كارآفريني سبز و تدوين برنامه هاي آموزشي مناسب به كاركنان و همكاران خود در اين زمينه آموزش دهند. از اين رو به مديران شركت هاي تعاوني كشاورزي استان مازندران پيشنهاد مي شود با برگزاري دوره هاي آموزشي در زمينه كارآفريني سبز و مديريت پايدار، فرصتي را براي اعضاي شركت هاي تعاوني كشاورزي به منظور فراگيري روش هاي نوين و بهبود عملكرد كسب و كار ايجاد كنند. همچنين با حمايت مالي از شركت هاي تعاوني كشاورزي، آنها را به سمت راهبردهاي كارآفريني سبز هدايت كنيد. اين حمايت مالي مي تواند شامل اعطاي تسهيلات يا پرداخت جوايز به شركت هايي باشد كه در زمينه كارآفريني سبز و پايدار سرآمد بوده اند.