تصميم‌‌گيري در مورد موانع ايجاد مزارع اشتراكي با رويكرد دستيابي به اهداف توسعه پايدار

مقدمه و هدف: بر اساس اهداف توسعه پايدار، سيستم اجتماعي-اقتصادي جديدي پديد آمده است كه به اقتصاد اشتراكي معروف است. اقتصاد اشتراكي منابع را بين افراد به اشتراك مي‌‌گذارد و به كاهش اثرات منفي محيطي و اجتماعي و كاهش هزينه‌‌ها كمك مي‌‌كند. همچنين، بخش كشاورزي در ايران مستعد پايداري منفي است. از‌‌ اين‌‌رو، لازم است راهبردهايي جهت ترويج و اجراي اقتصاد اشتراكي در حوزه كشاورزي مورد توجه قرار گيرد. اين مطالعه به دنبال شناسايي و تحليل موانع اجراي اقتصاد اشتراكي در حوزه كشاورزي در فلات مركزي ايران است. مواد و روش‌‌ها: روش پژوهش حاضر توصيفي- پيمايشي و از نظر هدف، كاربردي است. نمونه آماري اين پژوهش 15 نفر از خبرگان و كشاورزان نمونه حوزه كشاورزي اشتراكي در فلات مركزي ايران مي باشد كه بر اساس نمونه‌‌گيري قضاوتي انتخاب شدند. در اين پژوهش، ابتدا بر اساس مرور ادبيات تحقيق، موانع ايجاد مزارع اشتراكي شناسايي شدند. سپس بر اساس نظر خبرگان، موانع شناسايي شده بومي‌‌سازي و درخت تصميم‌‌گيري تشكيل داده شد. در ادامه، ماتريس‌‌هاي مقايسه‌‌هاي زوجي در هر سطح درخت تصميم‌‌گيري تشكيل شده و در نهايت اقدام به رتبه‌‌بندي و اولويت‌‌بندي موانع با استفاده از روش فرايند تحليل‌‌ سلسله‌‌ مراتبي (AHP) و نرم‌‌افزار اكسپرت‌‌چويس گرديد. يافته‌‌ها: بر اساس نتايج پژوهش، موانع پياده‌‌سازي مزارع اشتراكي در فلات مركزي ايران به‎ترتيب در چهار گروه موانع اقتصادي، موانع اجتماعي، موانع فني و موانع ذينفعان اولويت‌‌بندي شدند. همچنين براساس نتايج، به‌‌ترتيب هزينه سرمايه، كمبود مشوق‌‌ها، كمبود تمايل به تغيير، فقدان وجود فناوري و كمبود سكوهاي ارتباطي مهمترين موانع فرعي پياده‌‌سازي مزارع اشتراكي در فلات مركزي ايران هستند.نتيجه‌‌گيري: براساس نتايج پژوهش و اولويت‌‌بندي موانع اصلي و فرعي پياده‌‌سازي مزارع اشتراكي، موانع اقتصادي و به‌‌طور خاص، هزينه سرمايه، مهمترين مانع پياده‌‌سازي موفق مزارع اشتراكي در فلات مركزي ايران است. از اين رو، پيشنهاد مي‌‌گردد، مدل‌‌هاي درآمدزايي و محاسبه نرخ بازگشت سرمايه، قبل از شروع فرايند كشاورزي اشتراكي به‌‌دقت محاسبه و برآورد شود و براي شركا تبيين گرديد. همچنين، باتوجه به اهميت مانع كمبود مشوق‌‌ها، پيشنهاد مي‌‌گردد به‌‌منظور تروجي فرهنگ كشاورزي اشتراكي و پياده‌‌سازي موفق آن، انگيزه‌‌هاي مادي (مانند حمايت‌‌هاي مالي و ارائه تسهيلات) و انگيزه‌‌هاي معنوي (مانند تقدير از كسب‌‌و‌‌كارهاي موفق كشاورزي اشتراكي و تقويت انگيزه‌‌هاي اجتماعي) بيشتر مورد توجه قرار گيرند.