شناسايي و تحليل چالش‌هاي شركت‌ها، واحدها و هسته‌هاي فناور و دانش‌بنيان كشاورزي استان مازندران

مقدمه و هدف: امروزه اقتصاد دانش‌بنيان تبديل به موضوعي راهبردي و مهم در اقتصاد جوامع گوناگون و حوزه‌هاي مختلف از جمله كشاورزي شده است و دانش‌بنيان و فناوركردن كشاورزي به‎عنوان تأمين‌كننده امنيت غذايي كشور حائز اهميت است. در اين بين شركت‌هاي فناور و دانش‌بنيان به‎طور اعم و شركت‌هاي دانش‌بنيان كشاورزي به‎طور اخص از جمله مؤسسه‌هايي هستند كه به‎عنوان كارخانه تبديل دانش به كالا/ خدمت فعاليت مي‌كنند. با آنكه شركت‌هاي دانش‌بنيان بخش كشاورزي عامل ايجاد اقتصاد دانشي پايدار و توسعه دانش بومي در بسياري از كشورها هستند، اما اين شركت‌ها در ايران از لحاظ كمي و كيفي و در مسير رشد و توسعه خود با چالش‌هاي و مشكلاتي مواجه هستند. از اين رو، هدف اين پژوهش شناسايي چالش‌هاي شركت‌ها، واحدها و هسته‌هاي فناور و دانش‌بنيان كشاورزي استان مازندران بود. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش از راهبرد استقرايي، داده‌هاي كيفي و تحليل مضمون استفاده شد. جامعه آماري اين تحقيق را بنيان گذاران يا مديران شركت‌ها، واحدها و هسته‌هاي فناور و دانش‌بنيان كشاورزي مستقر در پارك علم و فناوري مازندران و مراكز رشد آن و مركز رشد واحدهاي فناوري دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري تشكيل دادند. به‎منظور جمع آوري داده‌ها با 20 نفر از آنها مصاحبه‌هاي عميق و نيمه‌ساختارمند انجام شد و نمونه‌هاي آماري به طور هدفمند و به روش گلوله برفي انتخاب شدند و تا رسيدن به نقطه اشباع نظري ادامه يافتند. سپس با كمك نرم‌افزارATLAS. ti7.5  تحليل و بررسي شدند. براي اعتبارسنجي تحليل مضمون‏ها نيز از روش بررسي همكارانه استفاده شد.يافته‌ها: نتايج حاصل151 مضمون پايه بود كه با دسته‌بندي اين مضامين و تلخيص آنها به اصول مجردتر مضامين سازمان‌دهنده حاصل شدند. سپس با نرم‌افزار ATLAS.ti7.5 ارتباط و نحوه اتصال مضامين ترسيم شد. مضامين اصلي در اين تحقيق چالش‌هاي مرحله پيدايش ايده و تدوين طرح كسب وكار (S1)، چالش‌هاي مرحله تأسيس شركت و استقرار در مركز رشد يا پارك علم و فناوري (S2)، چالش‌هاي مرحله تحقيق و توسعه و توليد نمونه محصول (S3)، چالش‌هاي مرحله بازاريابي و معرفي محصول و شركت (S4)، چالش‌هاي مرحله فروش و تثبيت بازار (S5)، چالش‌هاي مرحله توسعه بازارهاي جديد (S6) و چالش‌هاي مرحله باقي ماندن در بازار و رقابت با سايرين (S7) بودند.نتيجه‌گيري: پيشنهاد مي‌شود كه سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌ها قانون حمايت از شركت‌هاي دانش‌بنيان به دقت مورد بررسي و واكاوي قرار گيرند؛ به‎طوري‌كه با اين زيست بوم‌هاي فناورانه و نوآورانه مطابقت بيشتري يابند.