نقش اراده‌ها در كنترل فرهنگ اجتماعي از منظر قرآن كريم

فرهنگ اجتماعي مجموعۀ‌ ارزش ‌ها، باورها، آداب، نمادها و نهادهايي است كه در طول زمان در يك جامعه شكل مي‌گيرد و بر رفتار و نگرش‌ و هويت افراد تأثيري عميق دارد. فرهنگ اجتماعي متأثر از تكامل جامعه و تغييرات اجتماعي است. اراده‌ها‌ در كنترل فرهنگ اجتماعي نقش قابل‌توجهي دارد كه اين تأثيرگذاري را مي‌توان در قالب‌هاي مختلفي همچون شكل‌دهي به ارزش‌ها و باورها، تغيير در آداب‌ورسوم و تغيير رفتارها مشاهده كرد. ازآنجاكه فرهنگ اجتماعي در شكل‌دهي هويت جمعي و فردي افراد و مقاوم‌سازي جامعه در برابر آسيب‌ها‌ نقش بسزايي دارد، محقق درصدد تبيين نقش اراده‌ها، يعني ارادۀ خداوند و انسان، در كنترل فرهنگ اجتماعي از منظر قرآن كريم است. با بررسي آيات قرآن كريم، 154 آيه در ارتباط با اراده‌ها و 218 آيه در ارتباط با فرهنگ اجتماعي استخراج گرديد. هدف اصلي، تبيين نقش اراده‌ها در كنترل فرهنگ اجتماعي جامعه است. اين تحقيق با روش كيفي و بر اساس نظريۀ زمينه‌اي (گرندد تئوري) با كدگذاري نرم‌افزار مكس‌كيودا و تحليل آيات صورت گرفته و از نوع كاربردي است. جامعۀ‌ آماري‌ مشتمل‌ بر آيات و تفاسير و 120‌ نفر از صاحب‌نظران علوم قرآني‌ و اساتيد دانشگاه و حوزه‌ بوده و سعي شده است در انتخاب آن‌ها مرتبطان واقعي انتخاب شوند. روش‌هاي‌ گردآوري‌ داده‌ها كتابخانه‌اي‌ و ميداني‌ با تكيه بر پرسش‌نامه‌ است‌. براي تجزيه ‌و تحليل اطلاعات، از نرم‌افزارهاي اس‌پي‌اس‌اس و مكس‌كيودا بهره‌برداري شده است. بر مبناي‌ يافته‌هاي‌ پژوهش، در زمينۀ كنترل و نظارت خداوند عواملي از قبيل  هشدار او به انسان‌ها، نظاره‌گر بودن خداوند بر نهان انسان‌ها، آگاه شدن انسان از رفتارهاي خود در روز قيامت، ثبت و ضبط اعمال آن‌ها، آگاهي خاص علمي خداوند از اعمال انسان‌ها و در زمينۀ امر به ‌معروف و نهي ‌از منكر عواملي از قبيل حق‌گويي آمران به معروف، تربيت و آموزش ايشان،  تخلص به نيكوصفتي آن‌ها و عالم بودن آمران به معروف از اهميت بيشتري برخوردار است.