نقد كهن ‌الگويي شخصيت «درويش» در قصۀ نوش ‌آفرين گوهرتاج

«درويش» به معني فقير، نيازمند، گدا و مسكين است. هم‌چنين به  زاهدان، عارفان و صوفياني كه به دنيا و هر چه در آن است، بي اعتنا هستند و روي نيازشان فقط به سمت خداست، درويش مي‌گويند. بنابراين، درويش كسي است كه خواسته يا ناخواسته، بي چيز و فقير است.  صفت درويشِ واقعي  قناعت و خرسندي است. اين پژوهش بر آن است كه شخصيت درويش را در قصۀ نوش آفرين گوهرتاج بر اساس نظريۀ كهن الگويي يونگ بررسي كند و خوانش نويني از اين داستان ارائه دهد كه موجب درك زيرلايه هاي غريزي، فرهنگي و آرماني جامعۀ ايراني در برهه اي خاصّ مي شود. واكاوي شخصيت درويش به عنوان شخصيتي كليدي در اين داستان و حقيقت روان شناختي او، مي تواند اين هدف را تقويت كند. ضمن اين كه تأييدي نيز بر اهميت داستان هاي عاميانه از نظر يونگ است. روش تحقيق، تحليل كيفي و كمّي است كه با استناد به منابع كتابخانه اي شكل مي گيرد. در اين قصه، هفت شخصيت هستند كه مي توان آن ها را با شخصيت درويش تطبيق داد. نقش هاي كهن الگويي اين شخصيت ها به ترتيبِ بسامد، خويش، نقاب، قهرمان، پير خردمند، آنيموس و سايه هستند. نقش هاي اصلي قصه از درويش چهره اي آرماني ارائه مي دهند: قهرمان منجي و پير خردمندي كه گره گشاي تمام مشكلات است. بر اين اساس، شخصيت درويش در كل از ديد عامه، شخصيتي مثبت و محترم بوده است. نتيجۀ پژوهش نشان مي دهد چگونه مفاهيمِ برگرفته از باور عامه، نيازها و آرزوهاي ناخودآگاه مردم و ساختار سياسي -  فرهنگي جامعه بر شخصيت پردازي داستان (اين جا تيپ درويش) اثر مي گذارد.