بررسي تطبيقي استعاره مفهومي هجو از نظر زباني در اشعار خاقاني و متنبي

در اين پژوهش، برآنيم تا با بهره‌گيري از شيوه تحليلي- نموداري؛  به بررسي تطبيقي استعارۀ مفهومي هجو، در زبان شعري خاقاني و متنبي بپردازيم. از اين رو، پس از تعريف نظريه استعاره‌  مفهومي و ارتباط مفهوم هجو با آن، ابتدا به بررسي حوزه هاي مبدأ در نگاشت هاي استعاري هردو شاعر خواهيم پرداخت، آنگاه با بررسي تطبيقي جلوه هاي استعاري، تفاوت ها و تشابهات آنان را با يكديگر مقايسه خواهيم كرد. از آنجايي كه كاركرد استعاره مفهومي، عيني سازي مفاهيم و احساسات است، در اين نوشتار قصد داريم تا با روش شناختي، نشان دهيم كه اين نظريه تا چه اندازه مي تواند در شناخت ذهنيت، عواطف، شباهت ها و تفاوت هاي دو شاعر كمك رسان باشد. بنابراين، كوشش شده است به اين پرسش ها پاسخ داده شود: 1. مفهوم هجو در اشعار خاقاني و متنبي در چه حوزه هايي از استعاره مفهومي نمود يافته است؟ 2. تفاوت ها و شباهت هاي هر دو شاعر در سطح كلامي اين استعاره چگونه است؟ 3. كدام حوزه استعاري در زبان شعري هر دو شاعر غلبه   دارد؟ يافته هاي پژوهش نشان مي دهد: حوزه هاي مبدأ به كار رفته در زبان دو شاعر تقريبا همانند است، به اين معنا كه بيشترين حوزه مبدأ استفاده شده در زبان هر دو شاعر مربوط به استفاده از نام حيوانات است اما واژگان تابو و پرهيزه در زبان متنبي نمود بيشتري نسبت به زبان خاقاني دارد، در حاليكه خاقاني  بيشتر از جلوه هاي كلامي در اين زمينه بهره مي برد. شايان ذكر است يافته هاي ديگر پژوهش، در متن مقاله به طور مفصل بيان شده است. اميد است اين پژوهش كمكي باشد در شناخت بهتر انديشه ها و عواطف هر دو شاعر.