ماكس وبر و بنيادهاي سازماني – اقتصادي پيدايش سياستمدار رسالت‌مدار

سلطه مشروع مهم‌ترين مشاركت وبر در جامعه‌شناسي سياسي قلمداد مي‌شود. تفسير غالب از پيدايش و تحول انواع سلطه مشروع تأكيدي يكسويه بر مسائل اعتقادي دارد. پشتيبانان اين تفسير استدلال مي‌كنند كه مطمئن‌ترين راهنما براي فهم تنوع و تفاوت نظم‌هاي سلطه مشروع، شناخت نظام باورها و ارزش‌هاي حاكم بر آنهاست. پرسش پژوهش اين است كه در دريافت وبر از سلطه مشروع نوع ادعاي مشروعيتي كه براي كسب يا حفظ سلطه ارائه مي‌شود، چه نسبتي با شرايط و ملاحظات بيروني دارد. در فرضيه پژوهش استدلال مي‌شود كه اگرچه نوع مشروعيت ادعايي با عوامل بيروني تحميل نمي‌شود، ولي شانس موفقيت دعاوي مشروعيت با عوامل بيروني مشروط مي‌شود؛ نحوه سازمان يافتن سازوبرگ‌هاي خارجي سلطه به‌ويژه دستگاه اداري، شانس موفقيت ادعاي مشروعيت را مشروط مي‌كند و خود به‌وسيله عوامل اقتصادي به‌ويژه شيوه تأمين هزينه‌هاي مالي دستگاه سلطه مشروط مي‌شود. براي آزمون فرضيه با بهره‌گيري از تحليل كيفي داده‌هاي متني، در آغاز بررسي مي‌شود كه پيدايش هريك از اشكال سه‌گانه مشروعيت، مشروط به تحقق چه نوع سامان سازماني-اقتصادي است؛ سپس پيدايش «سياستمدار رسالتمدار» به‌عنوان گونه ويژه‌اي از رهبر كاريزماتيك تبيين مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه پيدايش منظم رهبران رسالتمدار به‌وجود يك سامان بوروكراتيك استثنايي وابسته است كه به‌ اندازه‌اي حرفه‌اي است كه با خلع‌يد از قدرت‌هاي پراكنده، تمركز قدرت و وحدت رهبري سياسي را ميسر سازد، ولي آن اندازه قوي نيست كه قدرت را از رهبري سياسي بستاند و در اختيار ديوان‌سالاران قرار دهد.