تأثير استفاده از مستندسازي مشاركتي بر كيفيت ركوردهاي كتاب‌شناختي

هدف: مستندسازي مشاركتي بخشي از فرايند فهرست‌نويسي مشاركتي است كه با همكاري چند كتابخانه صورت مي‌پذيرد. در اين روش كتابخانه‌ها از مستندات ساخته‌شده توسط كتابخانه‌هاي همكار استفاده مي‌كنند و از ساختن مستندات تكراري پرهيز مي‌كنند. استفاده از اين روش در استفاده از نيروي انساني متخصص و نيز هزينه‌هاي كنترل كتاب‌شناختي در كتابخانه‌ها مي‌كاهد و به آن‌ها كمك مي‌كند تا از اطلاعات فهرست‌نويسي كتابخانه‌هاي ديگر استفاده كنند. كنترل كتاب‌شناختي مجموعه‌اي از فرايندها و رويه‌ها براي تنظيم و ثبت شكل‌هاي مختلف شناسه‌هاي مستند در ركوردهاي كتاب‌شناختي است. به‌طوري‌كه نقاط دسترسي به ركوردهاي كتاب‌شناختي به‌صورت قراردادي تنظيم مي‌شوند. زماني كه فهرست‌نويسان كار مستندسازي را انجام مي‌دهند درواقع، در حال ايجاد مستندات از طريق شناسايي و اعتباربخشي به شناسه‌هاي كنترل‌شده يا مستندسازي شدۀ نقاط دسترسي هستند. هدف از اين پژوهش، سنجش تأثير استفاده از مستندسازي مشاركتي بر كيفيت ركوردهاي كتاب‌شناختي با استفاده از نظرات متخصصان فهرست‌نويسي و مستندسازي بود.روش: پژوهش حاضر از نوع كاربردي و روش آن پيمايشي تطبيقي بود. براي بررسي يافته‌ها، از آمار استنباطي استفاده شده‌است. ابزار پژوهش پرسشنامه‌اي بود كه توسط پژوهشگران طراحي شد و روايي و پايايي آن بررسي و تأييد شد. براي تأييد روايي اين پرسشنامه از نظرات 5 متخصص در حوزۀ فهرست‌نويسي استفاده شد. براي سنجش پايايي آن نيز آزمون آلفاي كرنباخ به كار برده‌شد. جامعۀ پژوهش، متخصصان فهرست‌نويسي و مستندسازي بودند كه با توجه به تخصص و تجربۀ خود امكان پاسخ‌دهي به پرسشنامه را دارا بودند. پرسشنامه به‌صورت آنلاين طراحي شد و در اختيار 100 نفر فهرست‌نويس و مستندساز قرار گرفت كه تعداد 87 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. پاسخ‌هاي به‌دست‌آمده از پرسشنامه با استفاده از آزمون آماري t تك متغير مورد آزمون قرارگرفته و تحليل گرديد.يافته‌ها: استفاده از روش‌هاي مختلف مستندسازي، استفاده از دانش متخصصان سازمان‌دهي كتابخانه‌هاي بزرگ، يكدست‌سازي اطلاعات مستند در فرايند مستندسازي مشاركتي توسط كتابخانۀ ملي و مشاركت متخصصان سازمان‌دهي كتابخانه‌هاي بزرگ در انجام كار مستندسازي مشاركتي به‌عنوان يك كارگروهي، به‌مثابۀ ويژگي‌هاي مستندسازي مشاركتي در نظر گرفته‌شده‌اند. همچنين سه ويژگي دقت، صحت و كامل بودن اطلاعات، مشخصه‌هايي هستند كه براي كيفيت ركوردهاي كتاب‌شناختي مدنظر قرارگرفته‌اند. به دليل اينكه مقدار t به‌دست‌آمده براي همۀ گويه‌ها از مقدار t جدول بحراني (1/96) بزرگ‌تر بود، بنابراين در پاسخ به پرسش اصلي پژوهش مبني بر تأثير مستندسازي مشاركتي بر كيفيت ركوردهاي كتاب‌شناختي، مي‌توان اذعان نمود كه مستندسازي مشاركتي بر دقت، صحت و كامل بودن اطلاعات ركورد كتاب‌شناختي تأثير مثبت و معناداري دارد.نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه استفاده از روش مستندسازي مشاركتي بر كيفيت ركوردهاي كتاب‌شناختي تأثير مثبت دارد و باعث ارتقاء سطح كيفي ركوردها مي‌شود. براساس يافته‌هاي اين پژوهش، استفاده از مستندسازي مشاركتي بر ويژگي‌هاي دقت، صحت و كامل بودن اطلاعات ركوردهاي كتاب‌شناختي تأثير مثبت دارد.